Programma 4: Economie

4.2 Versterking (internationaal) ondernemerschap en vestigingsklimaat

Begroting

Wat willen we bereiken?

Een meer internationale economie zorgt ervoor dat we als provincie Fryslân veerkrachtiger, robuuster en externer georiënteerd zijn en dat bedrijven minder afhankelijk zijn van alleen lokale ontwikkelingen. We hebben de ambitie dat in 2020 10,2% van de Friese bedrijven internationaal actief is: dit is het gemiddeld Nederlands percentage volgens het CBS in 2015 (Start Aanvalsplan Internationaal Ondernemen). Belangrijke instrumenten om het bedrijfsleven te ondersteunen zijn de provinciale regelingen Handelsmissies & Beurzen en Exportsubsidies en het International Trade Support (ITS) als Fries kennisplatform. In het ITS bundelen het WTC en de Friese kennisinstellingen (NHL Stenden) hun krachten, daarbij ondersteund door de Friesche Exportclub (FEC) en de Kamer van Koophandel. Het ITS kan door ondernemers rechtstreeks worden benaderd, maar in de praktijk worden ondernemers vaak via YnBusiness gekoppeld aan het ITS. De FOM heeft een eigen exportfinanciering samen met de banken in ontwikkeling. Hiermee kan de financierbaarheid van exportorders makkelijker gerealiseerd worden.

Vestigingsklimaat
We blijven de sterke punten van Fryslân en de Friese economie uitdragen. Dit doen we onder meer in nauwe samenwerking met de vier grote Friese gemeenten (F4 gemeenten), waarmee we een acquisitieconvenant hebben gesloten. We proberen gezamenlijk Nederlandse bedrijven te verleiden zich in Fryslân te vestigen. Onze vestigingsregeling blijft een instrument dat we ook in 2019 inzetten om bedrijven te stimuleren zich in onze provincie te vestigen.

De NOM verzorgt voor ons de coördinatie van de aquisitie op internationaal niveau. De Topdutch-campagne wordt daarbij ook in 2019 ingezet. In 2019 wordt het tweejarig traject voortgezet waarbij net als in 2018 drie campagnes gerealiseerd zullen worden. Met de campagne proberen we met de provincies Groningen en Drenthe gezamenlijk een Tesla-fabriek naar het Noorden te krijgen. Afstemming en inzet op de speerpuntsectoren stemmen we daarbij af met onze noordelijke partners. Ook in 2019 wordt de grootste uitdaging voor de NOM om kwantitatief maar vooral kwalitatief voldoende geschikt personeel te vinden om de acquisitie op een hoog niveau te houden.

Kantoren/Retail
De ruimtelijke component maakt onlosmakelijk deel uit van een goed functionerend vestigingsklimaat. Onze provinciale rol reikt tot het coördineren van de ontwikkeling van bedrijventerreinen (zie programma 5 Mienskip), kantorenmarkt en detailhandel. Wij streven hierbij naar balans tussen voldoende ruimte voor ontwikkeling en ruimtelijke kwaliteit, met een passend realistisch aanbod, zowel kwantitatief als kwalitatief, dat voorziet in de actuele en toekomstige behoefte. Wij besteden hierbij ook nadrukkelijk aandacht aan leegstand en herstructurering van niet courante terreinen/gebouwen. Wij maken hierover op regionaal niveau afspraken met gemeenten en, indien van toepassing, andere relevante stakeholders. Daarnaast monitoren we ontwikkelingen en stellen we prognoses op.

Agenda Menselijk Kapitaal
Door de aantrekkende economie ontstaan knelpunten op de arbeidsmarkt. In enkele sectoren is de vraag naar goed geschoold en geschikt personeel inmiddels groter dan het aanbod. In de ‘Agenda Menselijk Kapitaal’ (juli 2017) is de Friese integrale aanpak en inzet van middelen beschreven om de aansluiting van arbeidsmarkt en onderwijs te versterken. In deze agenda zijn de volgende vier speerpunten geformuleerd:

  1. Duurzaam inzicht in de ontwikkeling onderwijs-arbeidsmarkt;
  2. Vergroten human resource kracht in het mkb;
  3. Stimuleren van de samenwerking tussen mkb (inclusief zorg) en mbo en hbo onderwijsveld;
  4. Versnelling aanpak technieksectoren alsmede de zorgsector.

We blijven continue alert op de actualiteit van de Agenda Menselijk Kapitaal en in Innovatiepact Fryslân (IPF) verband wordt besproken of internationalisering van het onderwijs hierin ook een onderwerp in moet zijn.

Start-ups
Voor de Friese start-ups is in 2017 door IPF een meerjarenprogramma ontwikkeld met diverse stakeholders. Al deze partijen dragen financieel ook bij om te komen tot een klimaat, waarbij studenten een opleidingstraject volgen. De grootste talenten zullen worden voorbereid op het ondernemerschap. Door de capaciteiten van studenten optimaal te gaan benutten moet het aantal start-ups in Friesland vergroot worden, maar moet dit in kwalitatieve zin tot goede bedrijven leiden.

FOM
Om onze (startende) ondernemers financieel te ondersteunen op bijvoorbeeld het gebied van innovatie of groei is de Friese Ontwikkelingsmaatschappij opgericht. Na de opstartfase is de FOM nu volledig operationeel en een gevestigde speler op de Friese kapitaalmarkt. We proberen samen met de FOM en de andere Friese financiele instellingen te komen tot een gezamenlijke ambitie om het Friese bedrijfsleven verder te helpen en daarbij aanvullend op elkaar te zijn.

De ruimtelijke component maakt onlosmakelijk deel uit van een goed functionerend vestigingsklimaat. Onze provinciale rol reikt tot het coördineren van de ontwikkeling van bedrijventerreinen (zie programma 5 Mienskip / Grutsk op Fryslân), kantorenmarkt en detailhandel. Wij streven hierbij naar balans tussen voldoende ruimte voor ontwikkeling en ruimtelijke kwaliteit, met een passend realistisch aanbod, zowel kwantitatief als kwalitatief, dat voorziet in de actuele en toekomstige behoefte. Wij besteden hierbij ook nadrukkelijk aandacht aan leegstand en herstructurering van niet courante terreinen/gebouwen. Wij maken hierover op regionaal niveau afspraken met gemeenten en, indien van toepassing, andere relevante stakeholders. Daarnaast monitoren we ontwikkelingen en stellen we prognoses op

Welke resultaten willen we in 2019 behalen?

(Internationaal) ondernemerschap

  • De FOM is operationeel en heeft een plek verworven in het Friese bedrijfsleven.
  • Het ITS is operationeel en heeft een plek verworven in het Friese bedrijfsleven.

Vestigingsklimaat

  • Het acquisitieprofiel van Fryslân is verder uitgewerkt en we zijn voornemens om een pro-actieve acquisitestrategie op te stellen. Als gevolg van intensievere samenwerking tussen de Friese gemeenten, de NOM en de provincies zullen meer (internationale) bedrijven geïnteresseerd zijn voor vestiging in Fryslân. Het aantal vestigingen kunnen wij niet voorspellen aangezien diverse exogene factoren (personeel, ruimte, etc) van invloed zijn op vestigingskeuzes.

Menselijk kapitaal

  • Resultaat 43: de versnellingsagenda Human Capital (2017) is in uitvoering. Er zijn diverse projecten in uitvoering (of al uitgevoerd) die tot doel hebben de werking van de arbeidsmarkt te versterken.
  • Met het startersprogramma Sterk Fries ondernemerschap helpen we meer Friese studenten een bedrijf te starten.

Prestatie indicatoren

Onderwerp Indicator Doelwaarde 2019
(Internationaal) ondernemerschap Aantal verstrekte leningen / participaties FOM 25
International Trade Support (WTC, Kamer van Koophandel, Stenden en Friesche Exportclub) Opgericht
Toename aandeel exporterende bedrijven (situatie 2016: 8%) 9 %
De regelingen handelsmissies & beurzen en exportsubsidie. Volledig benut
Vestigingsklimaat Aantal leads (inter)nationale bedrijven die mogelijk naar Fryslân willen komen met behulp van de Friese acquisitiestrategie, waarbij de provincie met name een faciliterende rol heeft. 5 - 10
Kantoren/Retail We laten, in overleg met de F4-gemeenten, een nieuwe marktanalyse en prognose uitvoeren met betrekking tot de kantorenmarkt vanaf 2020. Uitgevoerd
We stellen samen met gemeenten een uitvoeringsprogramma op voor retail, en starten met de implementatie hiervan. We betrekken hierbij ook proactief andere relevante stakeholders. Basis voor het uitvoeringsprogramma vormen het convenant en de visie die hiervoor in 2018 zijn vastgesteld. Programma opgesteld, programma in uitvoering
Menselijk kapitaal:
Speerpunt 1 Een operationeel arbeidsmarkt dashboard Gereed
Speerpunt 2 Aantal bedrijven hebben een (strategisch) human resource plan Ten minste 25
Speerpunt 3 Aantal nieuwe samenwerkingsverbanden tussen MBO/HBO en mkb Ten minste 4
Speerpunt 4 Goed werkende overlegstructuur met daarin trekkers/aanjagers, inclusief een programma en activiteitenplan Operationeel
Menselijk kapitaal Het programma sterk Fries ondernemerschap helpt Friese studenten bij het opzetten van hun eigen bedrijf. Ten minste 15 starters

Wat mag het kosten?

Bekijk uitgebreide tabel

  • Bedragen x € 1.000,-
  • Totaal lasten
  • Totaal baten
  • Saldo van lasten en baten
  • Realisatie 2017
  • 3.980
  • 6
  • 3.974
  • Begroting 2018
  • 8.496
  • 0
  • 8.496
  • Begroting 2019
  • 3.305
  • 0
  • 3.305
  • Begroting 2020
  • 1.378
  • 0
  • 1.378
  • Begroting 2021
  • 531
  • 0
  • 531
  • Begroting 2022
  • 13
  • 0
  • 13

Toelichting:

De begrote lasten dalen van € 2.9 mln in 2019 naar € 340.000,- in 2022 door de tijdelijkheid van een aantal grote projecten en regelingen. Voorbeelden hiervan zijn Agrofood, Ynbusiness en budgetten vanuit Wurkje mei Fryslân zoals de vestigingsregeling en het ondersteunen van de ontwikkeling van ondernemers.

  • Specificatie Exploitatie
  • Structurele budgetten
  • Tijdelijke budgetten
  • Reserves
  • Totaal lasten
  • Reserves
  • Totaal baten
  • Saldo van lasten en baten
  • GS budgetautorisatie
  • Bedrijvencontactdagen voor Friesland
  • De ondernemer centraal
  • Doefonds
  • Efro-Ez projecten
  • EU Bancaire sector
  • Koopstromenonderzoek
  • MKB faciliteren/begeleiden
  • Ondernemersportaal YNBusiness
  • Vestingsregeling
  • Inzet NUON Agrofood: Stimuleren onderzoeksfaciliteiten
  • Inzet NUON Agrofood: Stimuleren projecten marketing en exportactiviteiten
  • Inzet NUON A-ware Food Group
  • Inzet NUON Chinabeleid 2018-2020
  • Inzet NUON CIV Healthy Ageing
  • Inzet NUON Expeditie Fryslan/infodagen wonen
  • Inzet NUON Experimenteel en ondernemend leren FC
  • Inzet NUON Herbestemmingsregeling bestaande panden
  • Inzet NUON IBF handelsmissies en beursdeelname
  • Inzet NUON Internationale handelsmissies
  • Inzet NUON Ondersteuning ontwikkeling ondernemers
  • Inzet NUON Pastiel werkt
  • Inzet NUON Servicepunt techniek F-Top
  • Inzet NUON St International Trade Support
  • Inzet NUON Stimuleren MKB: Stimuleren internationaal ondernemen
  • Inzet NUON Stimulering handelsmissies en beurzen activiteiten
  • Inzet NUON Talint foar Fryslan II
  • Inzet NUON Van der Meulen Hallum
  • Inzet NUON Vestigingsregeling Fryslân
  • Inzet NUON Werkloosheidsbestrijding
  • Inzet NUON WTC General Assembly
  • Inzet NUON Ondersteuning ontwikkeling ondernemers
  • Realisatie 2017
  • 4
  • 4
  • 1.500
  • 967
  • 69
  • 289
  • 100
  • 2.924
  • 103
  • 300
  • 134
  • 336
  • 100
  • 33
  • 10
  • 35
  • 1.051
  • 3.980
  • 6
  • 6
  • 6
  • 3.974
  • Begroting 2018
  • 13
  • 13
  • 200
  • 1.500
  • 33
  • 929
  • 327
  • 500
  • 3.489
  • 695
  • -60
  • 100
  • 50
  • 383
  • 315
  • 226
  • 35
  • -3
  • 64
  • 596
  • 42
  • 717
  • 185
  • 895
  • 218
  • 40
  • 328
  • 109
  • 60
  • 4.993
  • 8.496
  • 8.496
  • Begroting 2019
  • 13
  • 13
  • 400
  • 50
  • 226
  • 327
  • 400
  • 1.403
  • 750
  • 50
  • 128
  • 450
  • 238
  • 174
  • 100
  • 1.890
  • 3.305
  • 3.305
  • Begroting 2020
  • 13
  • 13
  • 400
  • 327
  • 727
  • 50
  • 400
  • 238
  • -50
  • 638
  • 1.378
  • 1.378
  • Begroting 2021
  • 13
  • 13
  • 327
  • 327
  • 190
  • 190
  • 531
  • 531
  • Begroting 2022
  • 13
  • 13
  • 13
  • 13

Eerste bestuursrapportage

Gewenste resultaten

Beleid

  • Het gewenste resultaat zoals in de begroting is gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is inhoudelijk niet geheel gehaald
  • Het voorgenomen gewenst resulaat zoals beschreven in de begroting is Inhoudelijk niet gehaald

Tijd

  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is binnen de afgesproken tijd gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is niet geheel op tijd gehaald
  • Het voorgenomen gewenste resulaat zoals beschreven in de begroting is niet op tijd gehaald

Geld

  • T.a.v. het onderdeel geld is er geen afwijking (Overschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000 en Onderschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van onderbesteding (Onderschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van overbesteding (Overschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  Beleid Tijd Geld
1 De FOM is operationeel en heeft een plek verworven in het Friese bedrijfsleven.
2 Het ITS is operationeel en heeft een plek verworven in het Friese bedrijfsleven.
3 Het acquisitieprofiel van Fryslân is verder uitgewerkt en we zijn voornemens om een pro-actieve acquisitestrategie op te stellen. Als gevolg van intensievere samenwerking tussen de Friese gemeenten, de NOM en de provincies zullen meer (internationale) bedrijven geïnteresseerd zijn voor vestiging in Fryslân. Het aantal vestigingen kunnen wij niet voorspellen aangezien diverse exogene factoren (personeel, ruimte, etc) van invloed zijn op vestigingskeuzes.
4 Resultaat 43: de versnellingsagenda Human Capital (2017) is in uitvoering. Er zijn diverse projecten in uitvoering (of al uitgevoerd) die tot doel hebben de werking van de arbeidsmarkt te versterken.
5 Met het startersprogramma Sterk Fries ondernemerschap helpen we meer Friese studenten een bedrijf te starten.

Toelichting:

2. Het International Trade Support (ITS): Start heeft helaas vertraging opgelopen en heeft daardoor moeite om in het Friese bedrijfsleven een plek te verwerven. Dit kan mogelijk gevolgen hebben voor het aandeel exporterende bedrijven.
5. Sterk Fries Ondernemerschap: Uitvoering heeft helaas vertraging opgelopen. De ontwikkeling van het plan bleek in praktijk meer tijd te kosten dan was voorzien. Het plan wat nu is opgesteld wordt gedragen door gemeenten en het onderwijs. In april zullen wij dan ook een formeel subsidieverzoek doen voor het meerjarige programma. Doordat de ontwikkeling van het programma meer tijd heeft gekost dan was voorzien zal het kasritme moeten worden aangepast.

Prestatie indicatoren

Onderwerp Indicator Doelwaarde 2019 Prognose 2019
(Internationaal) ondernemerschap Aantal verstrekte leningen / participaties FOM 25
International Trade Support (WTC, Kamer van Koophandel, Stenden en Friesche Exportclub) Opgericht
Toename aandeel exporterende bedrijven (situatie 2016: 8%) 9%
De regelingen handelsmissies & beurzen en exportsubsidie. Volledig benut
Vestigingsklimaat Aantal leads (inter)nationale bedrijven die mogelijk naar Fryslân willen komen met behulp van de Friese acquisitiestrategie, waarbij de provincie met name een faciliterende rol heeft. 5 - 10
Kantoren/Retail We laten, in overleg met de F4-gemeenten, een nieuwe marktanalyse en prognose uitvoeren met betrekking tot de kantorenmarkt vanaf 2020. Uitgevoerd
We stellen samen met gemeenten een uitvoeringsprogramma op voor retail, en starten met de implementatie hiervan. We betrekken hierbij ook proactief andere relevante stakeholders. Basis voor het uitvoeringsprogramma vormen het convenant en de visie die hiervoor in 2018 zijn vastgesteld. Programma opgesteld
Programma in uitvoering
Menselijk kapitaal:
Speerpunt 1 Een operationeel arbeidsmarkt dashboard Gereed
Speerpunt 2 Aantal bedrijven hebben een (strategisch) human resource plan Ten minste 25
Speerpunt 3 Aantal nieuwe samenwerkingsverbanden tussen MBO/HBO en mkb Ten minste 4
Speerpunt 4 Goed werkende overlegstructuur met daarin trekkers/aanjagers, inclusief een programma en activiteitenplan Operationeel
Menselijk kapitaal Het programma sterk Fries ondernemerschap helpt Friese studenten bij het opzetten van hun eigen bedrijf. Ten minste 15 starters

Toelichting:

Speerpunt 2: Het doel van 25 HR-vouchers is gehaald. Desondanks zijn we niet helemaal tevreden over het aantal verstrekte HR-vouchers. Het voorjaar van 2019 wordt benut om deze voucher kort te evalueren met het MKB. Op basis van deze evaluatie passen we de regeling mogelijk aan.

Sterk Fries Ondernemerschap: Uitvoering heeft vertraging opgelopen. In april wordt er een aanvraag ingediend voor de uitvoering.

Tweede bestuursrapportage

Gewenste resultaten

Beleid

  • Het gewenste resultaat zoals in de begroting is gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is inhoudelijk niet geheel gehaald
  • Het voorgenomen gewenst resulaat zoals beschreven in de begroting is Inhoudelijk niet gehaald

Tijd

  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is binnen de afgesproken tijd gehaald
  • Het gewenste resultaat zoals geformuleerd in de begroting is niet geheel op tijd gehaald
  • Het voorgenomen gewenste resulaat zoals beschreven in de begroting is niet op tijd gehaald

Geld

  • T.a.v. het onderdeel geld is er geen afwijking (Overschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000 en Onderschrijding is kleiner dan 10% en kleiner dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van onderbesteding (Onderschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  • T.a.v. het onderdeel geld is er sprake van overbesteding (Overschrijding groter dan 10% en groter dan € 50.000).
  Beleid Tijd Geld
1 De FOM is operationeel en heeft een plek verworven in het Friese bedrijfsleven.
2 Het ITS is operationeel en heeft een plek verworven in het Friese bedrijfsleven.
3 Het acquisitieprofiel van Fryslân is verder uitgewerkt en we zijn voornemens om een pro-actieve acquisitestrategie op te stellen. Als gevolg van intensievere samenwerking tussen de Friese gemeenten, de NOM en de provincies zullen meer (internationale) bedrijven geïnteresseerd zijn voor vestiging in Fryslân. Het aantal vestigingen kunnen wij niet voorspellen aangezien diverse exogene factoren (personeel, ruimte, etc) van invloed zijn op vestigingskeuzes.
4 Resultaat 43: de versnellingsagenda Human Capital (2017) is in uitvoering. Er zijn diverse projecten in uitvoering (of al uitgevoerd) die tot doel hebben de werking van de arbeidsmarkt te versterken.
5 Met het startersprogramma Sterk Fries ondernemerschap helpen we meer Friese studenten een bedrijf te starten.

Toelichting:

2. De start van het International Trade Support (ITS) heeft vertraging opgelopen en heeft daardoor moeite om in het Friese bedrijfsleven een plek te verwerven. Dit kan mogelijk gevolgen hebben voor het aandeel exporterende bedrijven.

3. De acquisitiesamenwerking met de F4 verloopt goed en is in 2019 geintensiveerd. Het is nu van belang dat de Friese proposities en promotiemiddelen worden ontwikkeld. Het resultaat zou – als het over het Noordelijk acquisitiesamenwerking (TopDutch) zou gaan – wat betreft tijd op rood komen te staan. Door onenigheid aan opdrachtnemerszijde is er in 2018 vertraging opgelopen bij de ontwikkeling van de campagnes. Tevens is het experimentele gehalte van het project dusdanig groot, wat tot gevolg heeft dat de ontwikkeling van de diverse campagnes niet binnen de geplande periode van twee jaar afgerond kan worden.

Prestatie indicatoren

Onderwerp Indicator Doelwaarde 2019 Prognose 2019
(Internationaal) ondernemerschap Aantal verstrekte leningen / participaties FOM 25
International Trade Support (WTC, Kamer van Koophandel, Stenden en Friesche Exportclub) Opgericht
Toename aandeel exporterende bedrijven (situatie 2016: 8%) 9 %
De regelingen handelsmissies & beurzen en exportsubsidie. Volledig benut
Vestigingsklimaat Aantal leads (inter)nationale bedrijven die mogelijk naar Fryslân willen komen met behulp van de Friese acquisitiestrategie, waarbij de provincie met name een faciliterende rol heeft. 5 - 10
Kantoren/Retail We laten, in overleg met de F4-gemeenten, een nieuwe marktanalyse en prognose uitvoeren met betrekking tot de kantorenmarkt vanaf 2020. Uitgevoerd
We stellen samen met gemeenten een uitvoeringsprogramma op voor retail, en starten met de implementatie hiervan. We betrekken hierbij ook proactief andere relevante stakeholders. Basis voor het uitvoeringsprogramma vormen het convenant en de visie die hiervoor in 2018 zijn vastgesteld. Programma opgesteld
Programma in uitvoering
Menselijk kapitaal:
Speerpunt 1 Een operationeel arbeidsmarkt dashboard Gereed
Speerpunt 2 Aantal bedrijven hebben een (strategisch) human resource plan Ten minste 25
Speerpunt 3 Aantal nieuwe samenwerkingsverbanden tussen MBO/HBO en mkb Ten minste 4
Speerpunt 4 Goed werkende overlegstructuur met daarin trekkers/aanjagers, inclusief een programma en activiteitenplan Operationeel
Menselijk kapitaal Het programma sterk Fries ondernemerschap helpt Friese studenten bij het opzetten van hun eigen bedrijf. Ten minste 15 starters

Toelichting:

Internationaal ondernemerschap: Huidige stand van zaken is 8,3%. De verwachting is dat we de 8,5% wel halen dit jaar. De doelstelling van 9% wordt dus net niet gehaald. In de afgelopen vijf jaar is het aandeel exporterende bedrijven procentueel in de provincie Fryslân wel het meest gestegen in vergelijking met andere provincies.

Menselijk kapitaal: De uitvoering van het programma Sterk Fries Ondernemerschap had vertraging opgelopen, waardoor het aantal nog niet is gehaald. Het ligt echter wel in de verwachtingen dat we dat dit jaar nog gaan halen.

Print deze pagina