3. Overige projecten

Eerste bestuursrapportage

7 Heerenveen, stad van Sport (Nieuw Thialf) (programma mienskip)

Het doel is een schaatsaccommodatie te behouden die voldoet aan de normen van deze tijd, bestemd voor (topsport)wedstrijden, (topsport)trainingen en recreatiesport. Tevens wordt gestreefd naar het behoud van de A-status. De ambitie is om het schaatshart van de wereld te worden met het snelste ijs.
Het project is uitgevoerd onder de verantwoordelijkheid van Thialf Onroerend Goed BV (OG), waarin de provincie voor 2/3 deel aandeelhouder is en de gemeente Heerenveen voor 1/3 deel. Het project bestaat uit vier onderdelen:

  1. Het vernieuwen van het schaatscomplex (geregeld);
  2. Het aanpassen van de governance op de Thialf organisatie (afhankelijk van de exploitatie);
  3. Een gedeelte van de exploitatie: horeca en schoonmaak heeft inmiddels plaatsgevonden);
  4. De opening van het vernieuwde Thialf heeft eind januari 2017 plaatsgevonden.

De provincie is als aandeelhouder én subsidieverstrekker betrokken bij het project.

Gewenste resultaten

Beleid

Verwacht je dat eind 2019 de beleidsuitvoering verlopen is volgens de inhoudelijke afspraken in het onderliggende document waarin het beleid is vastgesteld (beleidsnota, etc.)?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Tijd

Verwacht je dat eind 2019 het gewenste resultaat is gerealiseerd? Of, als de einddatum voor de realisatie verder in de tijd ligt: Verwacht je dat je eind 2019 op schema ligt om het gewenste resultaat te realiseren binnen de afgesproken termijn?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Geld

Verwacht je dat geld een belemmerende factor is voor het behalen van het gewenste resultaat? Of verwacht je dat het beschikbare budget toereikend is om in 2019 de gewenste resultaten te realiseren?

  • Geld vormt geen belemmerende factor: er wordt geen onder- of overbesteding verwacht
  • Er is een kans op overschrijding
  • Er is een overschrijding
  Beleid Tijd Geld
7 Heerenveen, stad van Sport (Nieuw Thialf)

Wat wilden we bereiken en wat hebben we gerealiseerd?
IJshal:
In 2014 is gestart met de (ver)bouwwerkzaamheden van de ijshal. De officiële opening van het vernieuwde Thialf heeft op 27 januari 2017 plaatsgevonden. De afrekening van het totale project zal volgens planning in april 2019 plaatsvinden.

IJshockeyhal:
Daarnaast zal in 2019 een ingrijpende renovatie van de ijshockeyhal moeten worden opgestart. De verbouwing van de hal is noodzakelijk vanwege de bouwkundige toestand van de hal en de behoefte om er ook activiteiten als curling en short track in te kunnen organiseren; sporten die een grote vlucht nemen. De kosten voor onderhoud (ook het grote) zullen wel op het exploitatieresultaat van Thialf blijven drukken.
De verwachting is dat de exploitatie van de ijshockeyhal door Thialf ter hand zal worden genomen, indien de Europeese Commissie akkoord is met deze constructie.

Wat heeft het gekost?
De subsidie van de provincie bedraagt € 20 mln REP en € 30 mln Nuon (WfF), in kasritme uit te keren over de jaren 2013-2017. Voor de overname van de aandelen (2/3) is € 4 mln uitgetrokken. Ook is er een lening verstrekt door FSFE voor de aanleg zonnepanelen.
De afrekening van de subsidies is in 2019 afgerond. De volledige verbouwing heeft binnen het budget plaatsgevonden. De jaarcijfers voor het seizoen 2017-2018 zijn ingediend in en worden behandeld in de AvA vergadering van 21 mei 2019.

IJshockeyhal:
De kosten voor die renovatie zijn voor Thialf OG BV. Dat betekent dat de provincie als aandeelhouder daaraan een bijdrage zal gaan verstrekken, als ook de gemeente Heerenveen zijn aandeel betaalt. Het is in dit stadium onmogelijk vooruit te lopen op de omvang van de plannen voor deze renovatie.

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2019 genomen?
Er zijn in 2019 geen besluiten genomen door uw Staten.

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?

IJshal
– Financiele risico’s:
De financiële risico’s voor de verbouwing van de ijshal waren minimaal, afgaande op de eindafrekening die van Thialf is ontvangen. De verbouwing is op tijd opgeleverd en binnen het budget. In september 2018 is een definitief verzoek tot vaststelling binnengekomen, met een goedkeurende verklaring van de accountant. In april 2019 zal dit totaal worden afgerekend.

– Risico’s exploitatie:
In de algemene vergadering van aandeelhouders is het punt van aanbesteden verschillende keren aan de orde geweest. Op dit moment wordt bekeken hoe de aanbesteding vormgegeven zal worden. In de aandeelhoudersvergadering is besloten de Europese Commissie te consulteren of een aanbesteding plaats moet vinden. Er bestaat twijfel of marktpartijen de aandacht voor topsport voldoende kunnen realiseren. In november 2018 is een verzoek ingediend bij het Ministerie van Binnenlandse zaken om de Commissie te verzoeken een evt. exploitatie door Thialf bv in overeenstemming te verklaren met de oorspronkelijke staatssteunmelding. Wij verwachten een uitspraak in de eerste helft van 2019. Wanneer de aanbesteding van de exploitatie doorgezet moet worden, zal er mogelijk eind 2019 een nieuwe exploitant moeten komen. Wanneer afgezien kan worden van het vervolgtraject, wordt Thialf BV de exploitant. In 2019 zal dan een aanpassing van de governancestructuur gaan plaatsvinden.

– Jaarrekening:
De jaarrekening 2017/2018 is door Thialf opgemaakt, maar de accountant heeft tot op heden nog geen definitief oordeel kunnen geven omdat er onder andere nog een discussie loopt met de belastingdienst over de waardering van het onroerend goed. Zodra daar overeenstemming over is, zal de accountant zijn verklaring kunnen opstellen. Er komt pas duidelijkheid over de waardering van het vastgoed als er een exploitant gevonden is.

IJshockeyhal:
Zolang de provincie aandeelhouder is, blijft dit ook voor de provincie een risico. Wat betreft de ijshockeyhal zal de provincie als aandeelhouder van Thialf gevraagd worden om bij de renovatie van de hal een bijdrage te overwegen. Daar zijn echter nog geen middelen voor geraamd. Op grond van een motie in PS (nummer 1810) wordt een business case ontwikkeld voor de verbouwing, in het licht van de totale schaatssport. Deze notitie wordt in 2019 rond de zomer verwacht. Dan zullen ook de plannen van Thialf zelf worden aangeboden.

8 RUG/Campus Fryslân (programma mienskip)

Gewenste resultaten

Beleid

Verwacht je dat eind 2019 de beleidsuitvoering verlopen is volgens de inhoudelijke afspraken in het onderliggende document waarin het beleid is vastgesteld (beleidsnota, etc.)?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Tijd

Verwacht je dat eind 2019 het gewenste resultaat is gerealiseerd? Of, als de einddatum voor de realisatie verder in de tijd ligt: Verwacht je dat je eind 2019 op schema ligt om het gewenste resultaat te realiseren binnen de afgesproken termijn?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Geld

Verwacht je dat geld een belemmerende factor is voor het behalen van het gewenste resultaat? Of verwacht je dat het beschikbare budget toereikend is om in 2019 de gewenste resultaten te realiseren?

  • Geld vormt geen belemmerende factor: er wordt geen onder- of overbesteding verwacht
  • Er is een kans op overschrijding
  • Er is een overschrijding
  Beleid Tijd Geld
8 University Campus Fryslân

Opmerking
Beleid: het project wordt uitgevoerd conform gemaakte afspraken.
Tijd: door de complexe trajecten die nodig zijn voor accreditatie en afstemming met andere kennisinstellingen is de start van nieuwe opleidingen later dan aanvankelijk gepland in het Ontwikkelplan 2016.
Geld: geld is geen probleem, maar door de latere start van opleidingen is er een onderbesteding.
In de beschikking is rekening gehouden met de zich voorgedane vertraging.

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2019 genomen?
Provinciale Staten hebben in 2019 nog geen besluiten over de RUG/Campus Fryslân genomen.

Wat heeft het gekost?
In totaal kost het project RUG/Campus Fryslân € 57,1 mln voor de periode 2016-2023. Na 2023 kan RUG/Campus Fryslân naar verwachting zichzelf bekostigen.

De verdeling ziet er als volgt uit:

  • bedragen x 1 miljoen
  • Provincie Fryslân                  
  • Gemeente Leeuwarden     
  • RUG                                     .
  • Derden                                 
  • Stelpost                                
  • Totaal                                    
  • 17,83
  • 3,33
  • 29,94
  • 5,67
  • 0,33
  • 57,1

Naar verwachting zal in 2019 een voorschot van € 3.573.200,- van de subsidie aan RUG/Campus Fryslân worden overgemaakt voor de realisatie van RUG/Campus Fryslân. Dit bedrag is onder voorbehoud. De jaarlijkse begroting van de RUG/Campus Fryslân is bepalend hiervoor.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we gerealiseerd?
De RUG/Campus Fryslân omvat de volgende onderdelen.

  • Een residentieel bachelor college voor 600 studenten (200 studenten p/j). Bachelor college is van start gegaan op 1 september 2018 met 27 studenten (geprognosticeerd in het ontwikkelplan voor het 1e jaar: 75).
  • Tien masteropleidingen in samenwerking met de andere hogescholen en universiteiten op de Friese hotspots; dit zijn 1-jarige opleidingen met per master circa 40 studenten. In totaal moeten er in 2023 400 masterstudenten zijn.

Stand van zaken op peildatum 1 oktober 2018:

  • Opleidingen
  • ‘Oude’ UCF masters (1e generatie):
  • Multilingualism (1-jarig)
  • Watertechnologie (2-jarig)
  • MEEM (master Environmental & Energy Management (1-jarig)
  • Master/tracks (2e generatie)**:
  • Tourism Geography & Planning (start 1/9/2017), (1-jarig)
  • Governance and Law in Digital Society (start 1/9/2018), (1-jarig)
  • Master (3e generatie ):
  • Sustainable Entrepreneurship (start 1/9/2018), (1-jarig)
  • Aantal ingeschreven studenten
  • 17 (2)*
  • 40 (1e + 2e jaars)
  • 38
  • 9 (0)*
  • 7 (5)*
  • 16 (2)*
  • Geprognosticeerd in het Ontwikkelplan
  • Totaal 100
  • Totaal 80 (indien beide van start in 2017)
  • 70
(..)* aantal studenten afkomstig uit Fryslân.
Het aantal Friese studenten bij de opleidingen MEEM en Watertechnology zijn niet bekend. Deze opleidingen vallen onder de verantwoordelijkheid van respectievelijk de TUTwente en Wetsus. Met deze partijen zijn geen afspraken over de het bijhouden van de herkomst van studenten.
**) een track (30 studiepunten) is een bepaalde richting binnen een master (totaal 60 studiepunten)
  • Premasters; dit zijn 1-jarige schakelklassen voor HBO afgestudeerden die daarna een masteropleiding willen volgen. Deze opleidingen zijn vooral interessant voor studenten die aan de Friese HBO´s afstuderen. De hogescholen zijn begonnen met het ontwikkelen en aanbieden van enkele premasters die aansluiten op de masters van RUG/Campus Fryslân. Deze ontwikkeling gaat door in 2019. De ontwikkeling van de premasters maakt geen onderdeel uit van het project Opbouw RUG Campus Fryslân.
  • Onderzoeksschool met jaarlijks 15 promovendi t.b.v. onderzoek gericht op de Friese hotspots, dit in samenwerking met het Friese bedrijfsleven. Er zijn de 35 promovendi uit UCF1 ondergebracht in de graduate school van RUG CF en worden, evenals in 2017 en 2018, ook in 2019 nieuwe promovendi aangetrokken. Op de peildatum 18 dec 2018 waren er in totaal 19 nieuwe promovendi.
  • Er worden jaarlijks minimaal 4 voortgangsgesprekken met RUG/Campus Fryslân gevoerd en er is minimaal 1 bestuurlijk overleg. Daarnaast wordt twee maal per jaar aan Provinciale Staten gerapporteerd over de voortgang van RUG/Campus Fryslân. Voorts hebben drie universiteiten, 4 hogescholen, 6 kennisinstellingen, 1 bibliotheek en de gemeente Leeuwarden en de provincie zich met de ondertekening van het Hoger-Onderwijsakkoord Fryslân op 24 juni 2016 verbonden aan samenwerking met RUG/Campus Fryslân. Het doel van deze samenwerking is om aan het niveau van het Friese hoger onderwijs een impuls te geven. De provincie is initiatiefnemer van de totstandkoming van dit akkoord.

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?
Macrodoelmatigheidstoets en accreditatietoets: Het doorlopen van de toetsing van deze twee commissies is bepalend voor het tempo waarin nieuwe masters of master/tracks van start kunnen gaan. Wanneer een opleiding de toetsing met goed gevolg doorloopt, is rijksfinanciering geborgd. Het betreft een zeer complex proces, waarbij ook andere opleidingen/kennisinstellingen moeten worden gehoord en/of worden erbij betrokken. Tot op heden zijn goede resultaten geboekt m.b.t. voor de toets aangeboden nieuwe opleidingen.

Te weinig studenten: De ambities in de plannen van RUG/Campus Fryslân zijn hoog. Er bestaat daarom in het ontwikkelplan het risico dat de gestelde aannames voor studentenaantallen niet worden gehaald. De RUG gaat uit van een periode van zes à zeven jaar om 1000 studenten en 50 promovendi aan Fryslân te binden. De RUG draagt het financiële risico wanneer er sprake is van een lagere instroom van studenten. In 2020 zal de RUG samen met de provincie en de gemeente een tussenbalans opmaken, waarbij we onderzoeken hoe het gesteld is met het toekomstperspectief en -bestendigheid van RUG/CF.
Bij de nieuw gestarte opleidingen is de instroom lager dan geprognosticeerd in het ontwikkelplan. Dit heeft verschillende (mogelijke) oorzaken, zoals een late start van de werving i.v.m. een relatief laat akkoord van het ministerie voor het starten van een opleiding, de bekendheid van de opleidingen bij potentiële studenten, het hoge collegegeld voor de brede bacheloropleiding, de nog beperkte mogelijkheden om via een premaster vanuit het HBO door te stromen naar een master.

Imago Leeuwarden als (studie)stad: Leeuwarden heeft geen vergelijkbaar imago als studiestad Groningen. Een risico is ook de nabijheid van Groningen, met als gevolg dat er te weinig studenten in Leeuwarden komen wonen. Binnen de planvorming van Campus Fryslân hebben de partijen afspraken gemaakt om de krachten te bundelen en een aansprekend programma te ontwikkelen voor het bevorderen van het academisch klimaat in Leeuwarden. Dit programma moet in 2019 zich verder ontwikkelen. Het residentieel college (bachelorstudenten wonen het 1e jaar op de campus) kan een belangrijke bijdrage leveren aan de omvang van het aantal studenten dat in Leeuwarden woont. Het bevorderen van het academisch klimaat maakt geen onderdeel uit van het project Opbouw RUG Campus Fryslân. De gemeente Leeuwarden heeft hier financiële middelen voor gereserveerd.

9 Leeuwarden -Fryslân 2018 (programma mienskip, economie, omgeving)

Gewenste resultaten

Beleid

Verwacht je dat eind 2019 de beleidsuitvoering verlopen is volgens de inhoudelijke afspraken in het onderliggende document waarin het beleid is vastgesteld (beleidsnota, etc.)?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Tijd

Verwacht je dat eind 2019 het gewenste resultaat is gerealiseerd? Of, als de einddatum voor de realisatie verder in de tijd ligt: Verwacht je dat je eind 2019 op schema ligt om het gewenste resultaat te realiseren binnen de afgesproken termijn?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Geld

Verwacht je dat geld een belemmerende factor is voor het behalen van het gewenste resultaat? Of verwacht je dat het beschikbare budget toereikend is om in 2019 de gewenste resultaten te realiseren?

  • Geld vormt geen belemmerende factor: er wordt geen onder- of overbesteding verwacht
  • Er is een kans op overschrijding
  • Er is een overschrijding
  Beleid Tijd Geld
9 Leeuwarden - Fryslân 2018

Leeuwarden is op 6 september 2013 uitgeroepen tot Europese Culturele Hoofdstad in 2018. Leeuwarden – Fryslân heeft zich namens Nederland gepresenteerd op Europees niveau met 60 grote culturele evenementen en honderden mienskipsprojecten, verspreid over heel Fryslân. Conform de doelstelling is Leeuwarden – Fryslân 2018 een breed volksfeest geworden waaraan iedereen, jong en oud, kon meedoen en meedeed.
Voor de culturele evenementen was de stichting Kulturele Haadstêd 2018 verantwoordelijk.
Voor de programma’s en projecten voor de lange termijn, de legacy, zijn met name de provincie en gemeente Leeuwarden verantwoordelijk. Dit wordt hierna aangeduid als Leeuwarden – Fryslân 2028. De voorbereidingen hiervoor zijn inmiddels in volle gang. Provincie Fryslân en gemeente Leeuwarden hebben kwartiermakers aangetrokken voor het programma en de (culturele) marketing. Voor het einde van het tweede kwartaal wordt een nieuw bidbook opgeleverd.

Wat willen we bereiken en wat hebben we bereikt?
Met honderden evenementen in Fryslân en met miljoenen bezoekers, kijken stichting, gemeente en provincie terug op een zeer geslaagd jaar. Een financiele (eind) rapportage volgt in de loop van het jaar.

Op 28 februari 2019 zijn de resultaten van LF2018 gepresenteerd. De resultaten van deze slotmeting LF2018 zijn op 28 februari ter kennisgeving naar u opgestuurd. Uit het onderzoek blijkt dat de meeste doelen zijn gehaald, dit geldt voor de economische KPI’s, zoals het aantal bezoekers, de inkomsten uit het hoofdprogramma en het beoogde herhaalbezoek, maar ook voor de indicatoren van de beoogde verandering die het programma teweeg moest brengen. Ook de stijgende waardering voor LF2018 gedurende het jaar en de toegenomen participatie onder bewoners die weinig affiniteit hadden met cultuur laten zien dat de Culturele Hoofdstad iets in beweging heeft gezet. Nog niet voor alle KPI’s kunnen conclusies worden getrokken, dit geldt bijvoorbeeld voor de banengroei in de landbouw- en watersector die in 2025 moet zijn bereikt. Voor deze KPI’s is een positieve trend vastgesteld, maar of het doel wordt gehaald, moet worden afgewacht.

Wat heeft het gekost?
In de meerjarenbegroting van de provincie is voor een bedrag van € 15,8 mln. aan subsidie opgenomen voor de uitvoering van het bidbook door stichting Leeuwarden-Fryslân. Op 21 juni 2017 hebben Provinciale Staten besloten om in aanvulling hierop € 2.25 mln. beschikbaar te stellen:
a. € 875.000 voor extra marketinginspanningen;
b. € 875.000 voor het bestaande dekkingstekort van Stichting LF2018;
c. € 500.000 voor het ontwikkelen van een legacy-programma en -organisatie

Daarnaast hebben Provinciale Staten in 2017 besloten tot:

  • een risicovoorziening van maximaal € 2 mln. voor de in juni 2017 geïdentificeerde risico’s op met name de fondsen- en sponsoropbrengsten bij de stichting, 11Fonteinen en de BTW van de Rijksbijdrage. Provincie en gemeente Leeuwarden hebben najaar 2017 de stichting elk een aanvullende subsidie verstrekt van maximaal € 750.000 vanwege een te verwachten tekort van € 1,5 mln. door het achterblijven van met name sponsorinkomsten op de ramingen. De provincie heeft daarnaast € 650.000 aan de gemeente Leeuwarden betaald als bijdrage in de tegenvaller van € 1,3 mln, doordat een deel van de rijksbijdrage in het BTW compensatiefonds is gestort.
  • het oprichten van een waarborgfonds van € 1 mln. voor het afdekken van ticketrisico’s bij producties die in overwegende mate afhankelijk zijn van ticketopbrengsten. Dit bedrag is aangevuld tot € 1,533 mln. door gemeente Leeuwarden en Fonds Podiumkunsten. Op basis van een voor dit doel gemaakte subsidieregeling zijn ticketrisico’s gedeeld. Bij tegenvallende ticketverkopen wordt bijgedragen; bij meevallende verkopen wordt gestort door de subsidieaanvrager. Niet alle subsidies zijn op dit moment vastgesteld. Naar verwachting wordt er een klein bedrag meer gestort, dan dat er aan subsidie wordt verstrekt. Bij de behandeling van Agenda 2028 hebben PS besloten dit bedrag blijvend beschikbaar te stellen als dekking voor ticketrisico’s bij culturele producties.

De financiële afronding/eindafrekekening van het project, wordt voorzien in de loop van 2019. In verband met een onverwacht tekort op het project At the watergate (150.000,- euro) wordt een begrotingswijziging voorgelegd.

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2019 genomen?
Eerste kwartaal 2019 zijn geen besluiten genomen door uw staten.

Bij brief van 12 februari jl. zijn uw staten op de hoogte gebracht over de voortgang rond de afronding van de 11Fonteinen (kenmerk 01637363). Bij brief van 28 februari jl. (kenmerk 01635792) zijn uw staten geinformeerd over de resultaten van de slotmeting LF2018. Tevens is hierbij de voortgang beschreven van de ingediende moties rond het voorstel van Agenda2028.

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?
De risicovoorziening van maximaal € 2 mln. voor de in juni 2017 geïdentificeerde risico’s op met name de fondsen- en sponsoropbrengsten bij de stichting en de BTW van de Rijksbijdrage had drie doelen:
1. BTW-problematiek gemeente Leeuwarden
2. Afspraken met Stichting LF2018
3. 11Fonteinen

Ad1 BTW-problematiek gemeente Leeuwarden
De provincie heeft € 650.000 aan de gemeente Leeuwarden betaald als bijdrage in de tegenvaller van € 1,3 mln, doordat een deel van de rijksbijdrage in het BTW compensatiefonds is gestort.

Ad2 Afspraken met Stichting LF2018
Met de toegekende maximale subsidies van elk maximaal € 0,75 mln. hebben gemeente en provincie voorzien in het (in augustus 2018 voorziene) geraamde tekort. In de loop van dit jaar weten we hoeveel de eindafrekening bedraagt. Duidelijk is in ieder geval dat er € 75.000 minder nodig is voor deze afspraken. Deze € 75.000 is gebruikt voor het afdekken van het tekort ontstaan door de andere verdeling van de tekorten bij de 11 Fonteinen over provincie en gemeenten.

Ad3 11Fonteinen
Zoals wij in de brief aan uw Staten van 12 februari jl. hebben aangekondigd, hebben wij het totale overzicht van de uitgaven en inkomsten van 11fountains nu in beeld. Ten opzichte van de begroting van € 5,6 miljoen is er sprake van een tekort op de (sponsor)inkomsten van € 761.947 en een overschrijding van de kosten van € 487.661. Het totale tekort op de begroting van 11fountains bedraagt daarmee € 1,25 miljoen.

Omdat het totale tekort voor een groot deel bestaat uit het tekort op (sponsor)inkomsten en de gemeenten hier op voorhand nadrukkelijk op hebben gewezen, hebben wij de gemeenten het voorstel gedaan om als provincie verantwoordelijkheid te nemen voor het tekort op de (sponsor)inkomsten van € 761.947. Dit bedrag kan evenwel niet volledig worden opgevangen met de risicovoorziening voor tegenvallende sponsorinkomsten van LF2018. De eindafrekening van de stichting LF2018 is echter nog niet binnen. Deze wordt in mei verwacht. Onderzocht wordt of het resterende tekort op de sponsorinkomsten kan worden opgevangen uit de vrijval uit de bijdrage aan de stichting LF 2018.
Gemeenten staan daarnaast voor de onderlinge verdeling van de kosten van € 487.661,-. Dit verdelingsvoorstel is nog onderwerp van gesprek.

At the Watergate:
Op 15 januari 2019 heeft het college ingestemd met het dekken van het onstane tekort bij het project At the Watergate van gemeente Sudwest Fryslân. Het betreft een bedrag van
€ 150.000,-. Dit bedrag is voorgefinancierd uit budget proceskosten LF2018 en budget Agenda 2028.
Als deze kosten niet gedekt kunnen worden uit het begrotingssaldo komt de geplande uitvoering van Agenda2028 onder druk te staan.

NB. De accountant heeft tijdens zijn controle over 2018 geconstateerd dat deze middelen niet als voorziening, maar als reserve hadden moeten worden opgenomen. Daarom is het restant van de voorziening ad. € 1,35 mln. vrijgevallen in het rekeningsaldo en is bij de jaarstukken een verzoek aan PS gedaan de middelen opnieuw beschikbaar te stellen in de vorm van een reserve. Op het moment van schrijven van deze 1e berap is daar nog geen besluitvorming over geweest, daarom is het woord ‘voorziening’ nog in deze tekst blijven staan. In de 2e berap, na besluitvorming door PS, zal dit aangepast worden.

9a. Leeuwarden-Fryslân 2028 – Agenda 2028 – (programma mienskip, economie, omgeving)

Gewenste resultaten

Beleid

Verwacht je dat eind 2019 de beleidsuitvoering verlopen is volgens de inhoudelijke afspraken in het onderliggende document waarin het beleid is vastgesteld (beleidsnota, etc.)?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Tijd

Verwacht je dat eind 2019 het gewenste resultaat is gerealiseerd? Of, als de einddatum voor de realisatie verder in de tijd ligt: Verwacht je dat je eind 2019 op schema ligt om het gewenste resultaat te realiseren binnen de afgesproken termijn?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Geld

Verwacht je dat geld een belemmerende factor is voor het behalen van het gewenste resultaat? Of verwacht je dat het beschikbare budget toereikend is om in 2019 de gewenste resultaten te realiseren?

  • Geld vormt geen belemmerende factor: er wordt geen onder- of overbesteding verwacht
  • Er is een kans op overschrijding
  • Er is een overschrijding
  Beleid Tijd Geld
9a Leeuwarden - Fryslân 2018

Leeuwarden was in 2018 Europese Culturele Hoofdstad. Leeuwarden – Fryslân is nationaal en internationaal op de kaart gezet.

Wat willen we bereiken en wat hebben we bereikt?
Om de in gang gezette ontwikkelingen bij LF2018 te verduurzamen is in oktober 2018 Agenda2028 vastgesteld. Voor de programma’s en projecten voor de lange termijn, de legacy, zijn met name de provincie en gemeente Leeuwarden verantwoordelijk. Hierna wordt dit aangeduid als Leeuwarden – Fryslân 2028. Provincie Fryslân en gemeente Leeuwarden hebben kwartiermakers aangetrokken voor het programma en de (culturele) marketing. In het eerste kwartaal 2019 wordt een marketingplan opgeleverd. Voor het einde van het tweede kwartaal ligt er een nieuw bidbook LF2028.

Agenda2028 bevat voorstellen om het leef- en vestigingsklimaat voor burgers en bedrijven verder te ontwikkelen met cultuur als krachtige katalysator. Dit doen we aan de hand van vijf programmalijnen:
1. Versterken economie en cultuurtoerisme
2. Verbeteren artistiek klimaat
3. Werken aan ecologie en circulariteit
4. Elkenien docht mei
5. Meertaligheid / Frysk

Agenda2028 voorziet in een langjarig en aantrekkelijke programmering als “plus” bovenop de bestaande en reguliere activiteiten in de provincie, met als bovenliggende doelen:
• Via culturele interventies verschillende maatschappelijke issues (economisch, sociaal, ecologisch) bespreekbaar maken;
• Blijvende (inter)nationale aandacht;
• Blijvende energie in Fryslân (zowel bij amateurs als professionals);
• Blijvend investeren in A-merk Fryslân, met effect op inkomend toerisme
We willen hiermee tevens bijdragen aan de global goals.

Wat heeft het gekost?
Op 31 oktober 2018 hebben de Staten besloten over het voorstel Agenda2028 (de legacy) en middelen voor 2019 en 2020 (2 miljoen euro op jaarbasis) beschikbaar gesteld en daarnaast de € 1 miljoen uit het waarborgfonds ticketsrisico’s blijvend beschikbaar gesteld als dekking voor ticketrisico’s bij culturele producties.

Conform moties worden bij deze Berap twee begrotingswijzigingen voorgelegd inzake Marketing LF2028 (500.000,- euro) en Iepen Up Live (300.000,- euro). Tevens wordt in verband met een niet verwacht tekort op het project At the watergate (150.000,- euro) een begrotingswijziging voorgelegd.

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2019 genomen?
Eerste kwartaal 2019 zijn er door uw Staten geen besluiten genomen. Wel zijn uw staten op 28 februari jl. per brief geïnformeerd over de inrichting van de projectorganisatie (governance) en criteria voor programmering bidbook voor LF2028. Daarbij bent u tevens geïnformeerd over de voortgang van diverse moties, waaronder Iepen Up Live en Marketing LF2028.

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?
Een van de risico’s is het verwerven van voldoende budget om de kwaliteit van de programmering vast te houden. Dit is een aandachtpunt bij de uitwerking van het bidbook.

10 Europese watertechnologiehub

Gewenste resultaten

Beleid

Verwacht je dat eind 2019 de beleidsuitvoering verlopen is volgens de inhoudelijke afspraken in het onderliggende document waarin het beleid is vastgesteld (beleidsnota, etc.)?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Tijd

Verwacht je dat eind 2019 het gewenste resultaat is gerealiseerd? Of, als de einddatum voor de realisatie verder in de tijd ligt: Verwacht je dat je eind 2019 op schema ligt om het gewenste resultaat te realiseren binnen de afgesproken termijn?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Geld

Verwacht je dat geld een belemmerende factor is voor het behalen van het gewenste resultaat? Of verwacht je dat het beschikbare budget toereikend is om in 2019 de gewenste resultaten te realiseren?

  • Geld vormt geen belemmerende factor: er wordt geen onder- of overbesteding verwacht
  • Er is een kans op overschrijding
  • Er is een overschrijding
  Beleid Tijd Geld
10 Europese watertechnologiehub

Helaas hebben we nog geen duidelijkheid over de lange termijn financiering van Wetsus (Europese watertechnologiehub) na 2020. Het ministerie van EZK heeft in de tweede helft van 2018 een Expertgroep Watertechnologie ingesteld, welke in 2019 advies uit moet brengen aan staatssecretaris Keijzer over duurzame financiering van Wetsus vanaf 2021. Onderstaande informatie zullen we actualiseren op het moment dat er meer duidelijkheid is over het betreffende advies en de vervolgstappen.

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2019 genomen?
Provinciale Staten hebben in 2019 nog geen besluit over de Europese watertechnologiehub genomen.

Wat heeft het gekost?
Op 4 december 2012 heeft het Dagelijks Bestuur van SNN ingestemd met een bijdrage aan de Stichting Wetsus uit het centrale deel van het REP van € 38 mln. Eerst is een bijdrage van € 19 mln beschikbaar gesteld voor de periode 2013-2017. De € 19 mln voor de periode 2017-2020 wordt toegekend na een positieve evaluatie van Wetsus eind 2015.

De WaterCampus partijen hebben in 2016 een actieplan opgesteld. Het plan beschrijft het doel, de acties en brengt in beeld wat het benodigde budget is voor de jaren 2017 tot en met 2020 om het plan te kunnen uitvoeren. Uitgangspunt van het actieplan is dat de huidige activiteiten van de WaterCampus partijen gecontinueerd worden en daarmee het innovatie ecosysteem van de WaterCampus in stand kan worden gehouden. Voor het WaterCampus Actieplan is in 2017 een bijdrage van € 6.030.000,- beschikbaar gesteld vanuit de beschikbare middelen REP-regio. De bijdrage wordt in 2-jaarlijkse tranches van € 3.015.000,- beschikbaar gesteld voor de periodes 2017-2018 en 2019-2020.

Begin 2017 is ten behoeve van het project “Research infrastructuur Wetsus 2017-2020” een subsidie van € 3.019.804,- beschikbaar gesteld vanuit REP-regio en € 480.196,- vanuit het restant RijksREP.

In 2018 is een subsidie verstrekt aan de Water Alliance om een impuls te geven aan de internationalisering van de Friese watertechnologiesector. Het budget dat beschikbaar is gesteld ten behoeve van het Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020, zijnde € 13 mln (REP-regio), is voor het overgrote deel verplicht en/of uitgegeven.

Wat wilden wij bereiken en wat hebben wij gerealiseerd?
Wij faciliteren en jagen projecten aan die passen in het Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020 en de Beleidsbrief ‘Wurkje mei Fryslân’.

Het Wetsus-programma werkt met aio’s. Om het onderzoek te kunnen continueren en aio’s te kunnen aanstellen op vierjarig contact is uiterlijk voor 1 januari 2019 duidelijkheid nodig over de voortzetting van de financiering na 2020. In de Kadernota 2019 is voor de jaren 2021 en 2022 een provinciale bijdrage gevraagd van € 1.125.000,- per jaar ten behoeve van de continuering van Wetsus. Dit betreft geen structurele bijdrage. In 2019 worden de uitkomsten van de verkenning naar de mogelijkheden voor Wetsus ten aanzien van een nationaal samenwerkingsmodel verwacht en de wijze waarop Wetsus meer structureel gefinancierd kan worden. Het kan zijn dat er in de overgangsperiode, de periode na 2022, nog een incidentele provinciale bijdrage nodig is om Wetsus te kunnen continueren. Zonodig zal in 2019 met een voorstel worden gekomen voor een financiële bijdrag van de continuering van Wetsus na 2022.

De lobby om het innovatie ecosysteem van de WaterCampus meer nationaal/EU gefinancierd te krijgen voor met name de periode na 2020 zal worden gecontinueerd.
In 2019 zal de uitvoering van het WaterCampus Actieplan over de jaren 2017 en 2018 worden geëvalueerd. De uitkomsten van de evaluatie zullen worden gedeeld met PS.
In 2019 zal de monitor van het WaterCampus Actieplan over het jaar 2018 verschijnen. Deze monitor zal ter kennisname aan PS worden aangeboden.

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?

  • Om uit te groeien tot Europese hub op het gebied van Watertechnologie is zekerheid over langjarige continuïteit (minimaal 10 jaar) van Wetsus een essentiële voorwaarde. Dit geldt zowel voor de contracten met het bedrijfsleven en vooraanstaande universiteiten als voor het aantrekken van de beste onderzoek talenten. De langere termijn financiering van Wetsus (na 2022) is nog niet afgedekt. Dat geldt ook voor de financiering van Water Alliance. In 2019 verwachten wij voor Wetsus daarover meer duidelijkheid (uitkomsten verkenning nationaal samenwerkingsmodel). Wij blijven onze lobby inzet richting Rijk en EU continueren. Ook ten behoeve van de financiering van het totale innovatie ecosysteem van de WaterCampus.
  • In april 2013 hebben wij met gemeente Leeuwarden een intentieverklaring getekend waarin staat dat we ons gezamenlijk verantwoordelijk voelen voor de ondersteuning van Wetsus en voor de ontwikkeling en exploitatie van deze Watercampus, ook ná afloop van de huidige subsidieperiode tot in ieder geval 2030.

11 De Nieuwe Afsluitdijk (programma’s infrastructuur, omgeving en economie)

Gewenste resultaten

Beleid

Verwacht je dat eind 2019 de beleidsuitvoering verlopen is volgens de inhoudelijke afspraken in het onderliggende document waarin het beleid is vastgesteld (beleidsnota, etc.)?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Tijd

Verwacht je dat eind 2019 het gewenste resultaat is gerealiseerd? Of, als de einddatum voor de realisatie verder in de tijd ligt: Verwacht je dat je eind 2019 op schema ligt om het gewenste resultaat te realiseren binnen de afgesproken termijn?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Geld

Verwacht je dat geld een belemmerende factor is voor het behalen van het gewenste resultaat? Of verwacht je dat het beschikbare budget toereikend is om in 2019 de gewenste resultaten te realiseren?

  • Geld vormt geen belemmerende factor: er wordt geen onder- of overbesteding verwacht
  • Er is een kans op overschrijding
  • Er is een overschrijding
  Beleid Tijd Geld
11 De Nieuwe Afsluitdijk

De Nieuwe Afsluitdijk (DNA) is een samenwerkingsverband van de provincies Fryslân, Noord-Holland en de gemeenten Hollands Kroon, Harlingen en Súdwest-Fryslân. Provincie Fryslân is penvoerder van het programma. De Nieuwe Afsluitdijk heeft projecten in ontwikkeling die (deels) meelopen in het Rijkscontract voor de versterking van de Afsluitdijk (projecten waaronder de Vis¬migratie¬rivier (Deel 1) en fietspaden) en ondersteunt projecten van derden (Blue Energy, getijdenenergie). Daarnaast ontwikkelt en realiseert het programma ‘eigen’ projecten (o.a. Vismigratierivier (Deel 2), Afsluitdijk Wadden Center bij Kornwerderzand, Verbreding van de Sluis bij Kornwerderzand).

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2019 genomen?
Provinciale Staten hebben in het eerste kwartaal van 2019 geen besluiten genomen.

Wat heeft het gekost?
In 2019 zijn er geen extra financiële middelen beschikbaar gesteld door PS.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we gerealiseerd?
Vorig jaar is het Rijkscontract voor de versterking van de Afsluitdijk gegund aan Levvel B.V., een combinatie van; Van Oord, BAM en Rebel. Begin 2019 stond in het teken van de verdere voorbereiding van de renovatie. Er zijn oa. bij Kornwerderzand bouwterreinen aangelegd. Per 1 april start Levvel met de versterking van de dijk, te beginnen met het deel tussen Zurich en Kornwerderzand. Ten behoeve van de werkzaamheden heeft Rijkswaterstaat besloten het fietspad gedurende drie jaren (deels) af te sluiten. Fietsers, voetgangers en andere kleine voertuigen gebruikmakend van het fietspad zullen per bus naar de andere kant van de dijk gebracht worden. Kornwerderzand en het Afsluitdijk Wadden Center blijven wel bereikbaar.

Afsluitdijk Wadden Center
Het Afsluitdijk Wadden Center heeft in 2018 180.000 bezoekers ontvangen. Dat aantal ligt ruim boven de prognoses. Bezoekers zijn, gemiddeld genomen, enthousiast over de inhoud van het center. Ook veel (hoge) scholen, bedrijven en organisaties weten het center inmiddels te vinden, om zich te laten informeren over de Afsluitdijk en projecten. In verband met enkele wijzigingen in de projecten en aankomende werkzaamheden gaan Rijkswaterstaat en DNA de expositie actualiseren.
Het structureel inbedden van het contractmanagement in de Provinciale organisatie betreffende de content wordt momenteel bekeken.
In de buitenruimte van het center zijn nog een aantal restpunten waaraan gewerkt wordt, zoals openbare wifi en aanpassingen in de entree van het dorp Kornwerderzand.

Vismigratierivier
Het project Vismigratierivier is inhoudelijk (ontwerphoofdlijn), financieel en planologisch rond. In verband met complexe raakvlakken met de projecten versterking Afsluitdijk en Windpark Fryslân, actief in hetzelfde gebied, is de aanbesteding van deel 2 opgeschoven. De afgelopen maanden hebben in het teken gestaan van het maken van afspraken over onder andere integrale veiligheid en kostenoptimalisaties. Over twee onderdelen van deel 2 vinden onderhandelingen plaats met aannemers voor een gunning onder de percelenregeling van de aanbestedingswet. Deze gunningen moeten nog voor de zomer plaatsvinden. Het rivierdeel verwachten we na de zomer te gaan publiceren op de tendersite.
In basis is er genoeg tijd om het project in 2022 af te ronden. Echter, gezien de complexe raakvlakken en het gegeven dat we moeten wachten met de afronding van het project totdat Levvel zijn werkzaamheden heeft afgerond, houden we er inmiddels rekening mee dat het project in 2023 afgerond wordt.

Duurzame Energie projecten
De Afsluitdijk is een ideale proeftuin voor nieuwe innovaties op het gebied van duurzame energie. Op de dijk wordt momenteel getest met Blue Energy, getijdenenergie en een onderwaterkite. De testfaciliteit Blue Energy op Breezanddijk draait met succes proef. Momenteel wordt onderzocht of opschaling nabij Katwijk aan Zee mogelijk is. De testfaciliteit blijft wel actief op de Afsluitdijk. In het Wad nabij Breezanddijk wordt ook getest met een onderwaterkite: een vlieger die energie opwekt door gebruik te maken van de stroming.

Het vergunningen traject om de democentrale getijdenenergie bij Kornwerderzand mogelijk te maken is in voorbereiding, maar is complex en tijdrovend. De pilotopstelling bij Den Oever is nodig voor het doen van ecologische testen die nodig zijn voor het verkrijgen van de vergunningen. Met Levvel is afgesproken dat, voordat de turbines verwijderd worden, de ecologische testen kunnen worden uitgevoerd. De resultaten zullen bepalend zijn voor de verdere ontwikkeling van het project.

PS hebben in 2016 besloten middelen beschikbaar te stellen voor de backbone, de elektrificatie van het Friese deel van de Afsluitdijk. Tennet voert momenteel een locatiestudie uit naar een onderstation. Er zijn meerdere zoeklocaties, bij Zurich en Bolsward. PS hebben in een motie kenbaar gemaakt een voorkeur te hebben voor een locatie nabij Bolsward. Een onderstation bij Bolsward heeft mogelijk consequenties voor de projecten op de Afsluitdijk. Dat wordt momenteel onderzocht. De resultaten van de locatiestudie worden in de zomer van 2019 verwacht.

In december 2017 is door PS een motie aangenomen om een breed Living Lab, meerdere thema’s, op de Afsluitdijk te verkennen. De verkenning loopt en de belangstelling vanuit de onderwijssector is groot. Momenteel wordt samen met het onderwijsveld geïnventariseerd welke onderwerpen zich als eerste lenen voor een Living Lab en of er een reële businesscase kan ontstaan. Een Living Lab rondom Duurzame Energie op de Afsluitdijk is een voor de hand liggende keuze en past mooi bij de ambitie om op de Afsluitdijk te testen met nieuwe innovaties.

Brede Sluis
In het najaar van 2018 zijn nadere afspraken gemaakt met de minister van Infrastructuur & Waterstaat over onder meer de projectfinanciering. In totaal kost het project € 214,5 miljoen. De regio heeft een investeringsbijdrage toegezegd van € 73,5 miljoen. Er komt nog een voorstel naar de Staten over het Friese aandeel in de investeringsbijdrage. Geconstateerd is, dat er nog een gat is van € 84,5 miljoen.
Naar aanleiding van een motie van de Tweede Kamer dient het Rijk het voortouw te nemen om de verschillende financieringsmogelijkheden in beeld te brengen. Verder zal gezocht worden naar versoberingen en optimalisaties om het gat in de financiering indien mogelijk te verkleinen. Beide onderzoeken lopen nog. De raden, Staten en Tweede Kamer worden van de vorderingen op de hoogte gehouden.
Met de minister is afgesproken dat nader wordt gekeken naar de werkgelegenheids- en eventuele verdringingseffecten van verbreding van de sluis. De uitkomsten van dit onderzoek worden tezamen met de maatschappelijke kosten baten analyse (MKBA) beoordeeld door het Centraal Planbureau (CPB) voor een second opinion.

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?

Vergunbaarheid stromingsenergie
De vergunbaarheid van de democentrale bij Kornwerderzand en het TTC bij Den Oever is nog steeds een aandachtspunt. De komende periode staan in het teken van het doen van ecologische testen. De resultaten daarvan zullen bepalend zijn voor de verdere ontwikkeling het project.

Financiering sluis
Er is nog een restopgave om het financiële gat te dichten. Het rijk heeft hierin het voortouw. Tezamen met de regio werkt zij aan het dichten van dit financiële gat. Onduidelijk is nog in hoeverre deze inspanningsverplichting resulteert in het vinden van toereikende financiële middelen. De Tweede Kamer heeft middels een motie gevraagd uiterlijk bij de voorjaarsnota duidelijkheid over te krijgen.

12 Breedbandinfrastructuur in Fryslân

Gewenste resultaten

Beleid

Verwacht je dat eind 2019 de beleidsuitvoering verlopen is volgens de inhoudelijke afspraken in het onderliggende document waarin het beleid is vastgesteld (beleidsnota, etc.)?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Tijd

Verwacht je dat eind 2019 het gewenste resultaat is gerealiseerd? Of, als de einddatum voor de realisatie verder in de tijd ligt: Verwacht je dat je eind 2019 op schema ligt om het gewenste resultaat te realiseren binnen de afgesproken termijn?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Geld

Verwacht je dat geld een belemmerende factor is voor het behalen van het gewenste resultaat? Of verwacht je dat het beschikbare budget toereikend is om in 2019 de gewenste resultaten te realiseren?

  • Geld vormt geen belemmerende factor: er wordt geen onder- of overbesteding verwacht
  • Er is een kans op overschrijding
  • Er is een overschrijding
  Beleid Tijd Geld
12 Breedbandinfrastructuur in Fryslân

Toelichting bij het kleurenschema:
De kleuren in het schema zijn op groen gezet. Hierbij is de stand van zaken voor het verstrekken van een achtergestelde lening aan een marktpartij doormiddel van een tenderprocedure als uitgangspunt genomen. Zie voor een verdere beschrijving hiervan bij ‘Wat wilden we bereiken en wat hebben we gerealiseerd?’

Beleid: In de PS-vergadering van 25 januari 2017 zijn de beleids- en politiek-bestuurlijke kaders voor de nieuwe aanpak voor Breedband vastgesteld. Hierna is overgegaan tot een verdere uitwerking en implementatie van deze nieuwe aanpak. De situatie is inmiddels voor wat betreft de meest onrendabele adressen en grijze gebieden veranderd. Daarom is Provinciale Staten door middel van een brief (met kenmerk 01620337) op 15 januari 2019 geïnformeerd dat er gewacht wordt met de inzet van middelen voor deze twee onderdelen van deze aanpak. Beleidsmatig zal hiervoor een heroverweging moeten plaatsvinden . Daarom staat dit onderdeel op geel.

Geld: In de PS-vergadering van 25 januari 2017 is besloten tot de financiële afhechting van het ‘oude’ instrumentarium voor de aanpak van breedband. Tevens zijn toen de financiële kaders en middelen voor de nieuwe aanpak vastgesteld. Op 3 april 2018 zijn de provincie en Kabelnoord een leningsovereenkomst overeengekomen (€35 miljoen). Gedeputeerde Staten heeft besloten dat vooralsnog gewacht kan worden met het beschikbaar maken van de financiële middelen (€5 miljoen) voor onrendabele adressen. Er wordt ook gewacht met inzet van de financiële middelen voor de grijze gebieden (€12 miljoen) door marktontwikkelingen. Provinciale Staten is door middel van een brief (met kenmerk 01620337) op 15 januari 2019 hierover geïnformeerd. De middelen blijven beschikbaar voor de genoemde onderwerpen. Daarom staat het onderdeel op groen.

Tijd: Op 25 januari 2017 heeft in Provinciale Staten besluitvorming plaatsgevonden over de kaders van de nieuwe breedband-aanpak. Conform planning is op 3 oktober 2017 een verleningsbesluit op de achtergestelde lening genomen voor het buitengebied. Kabelnoord is hierbij als winnaar uit de tenderprocedure gekomen. Op 3 april 2018 zijn de provincie en Kabelnoord een leningsovereenkomst overeengekomen. Hierover bent u op 29 maart 2018 geïnformeerd (brief met kenmerk 01508814). De financiële middelen voor de onrendabele gebieden zullen conform het GS-besluit na de uitrol van glasvezel in het buitengebied van Kabelnoord plaatsvinden. Hierover bent u op 15 januari 2019 geïnformeerd (brief met kenmerk 01620337).

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2019 genomen?
Er zijn in Q1 geen besluiten door Provinciale Staten genomen.

Wat heeft het gekost?
Provinciale Staten hebben in hun vergadering van 25 januari 2017 besloten maximaal € 35 mln. vrij te maken voor het verstrekken van de achtergestelde lening. Met de leningsovereenkomst tussen Kabelnoord en de provincie, kan Kabelnoord stapsgewijs aanspraak maken op deze achtergestelde lening tot maximaal € 35 mln. Tot nu toe is er in totaal afgerond € 5,6 mln. achtergestelde lening verstrekt door de provincie aan Kabelnoord.

Er is in de vergadering van 25 januari 2017 door Provinciale Staten tevens €5 miljoen beschikbaar gesteld voor een regeling voor de duurste aansluitingen in de buitengebieden. Kabelnoord sluit tot nog toe alle adressen in het buitengebied aan onder dezelfde voorwaarden en kosten. Gedeputeerde Staten heeft besloten dat vooralsnog gewacht kan worden met het beschikbaar maken van de financiële middelen voor onrendabele adressen. Provinciale Staten is door middel van een brief (met kenmerk 01620337) op 15 januari jl. hierover geïnformeerd.

Op 17 juli jl. hebben wij u ook geïnformeerd over ons besluit om een incidentele subsidie te verstrekken aan de coöperatie DFMopGlas voor een onderzoek naar een haalbaarheid van een aanpak en uitrol van glasvezel in grijs gebied*. De subsidie wordt gedekt uit het budget ‘uitwerken pilot grijs’. Dit budget is bij de 1e Berap in 2018 vrijgemaakt vanuit het budget ‘voorfinanciering versnellingstrajecten’ voor breedband van € 1 mln. Hiervan is nu nog € 800.000 beschikbaar.

Tot slot is er destijds € 250.000 gereserveerd voor proceskosten tot uitvoering van de aanpak breedband (wit én grijs). Van deze proceskosten is tot nu toe nog ongeveer € 40.000 beschikbaar.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we gerealiseerd?
In 2018 is Kabelnoord gestart met de vraagbundeling en uiteindelijk de aanleg van een glasvezelnetwerk in de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel. Eind 2018 en begin 2019 is Kabelnoord doorgegaan met vraagbundeling in andere gemeenten. In de gemeenten Opsterland, Ooststellingwerf, Weststellingwerf en Smallingerland is inmiddels voldoende interesse in een abonnement van Kabelnoord getoond. Ook in deze gemeenten zal overgegaan worden tot aanleg van een glasvezelnetwerk. In de gemeente Opsterland zijn hiervoor nu de voorbereidingen door Kabelnoord gestart.

Kabelnoord sluit tot nog toe alle adressen in het buitengebied aan onder dezelfde voorwaarden en kosten. Er zijn op dit moment nog geen onrendabele adressen te benoemen. Of dit daadwerkelijk het geval is, moet blijken uit nacalculatie. De €5 miljoen hoeft door deze uitrol van Kabelnoord vooralsnog niet ingezet te worden voor overgebleven onrendabele adressen.

Er hebben zich (sinds september 2018) meerdere commerciële partijen gemeld bij Friese gemeenten die glasvezel willen aanbieden aan de grijze adressen (in combinatie met witte adressen**). Zij geven aan dit zonder overheidsfinanciering te kunnen realiseren. In de eerder genoemde brief aan Provinciale Staten van 15 januari jl. geeft Gedeputeerde Staten aan dat we in eerste instantie geen rol voor de provincie zien om leningen te verstrekken voor de grijze gebieden. De €12 miljoen die destijds is vrijgemaakt voor een marktconforme lening in de grijze gebieden blijft beschikbaar. We onderzoeken op dit moment of er een rol voor de provincie is weggelegd op dit terrein en welke aanpak dan passend is.

DFM op Glas voert een haalbaarheidsonderzoek uit, waarvan de kosten met behulp van de incidentele subsidie zijn gefinancierd. Deze zou in eerste instantie afgerond worden in oktober 2018. DFMopGlas heeft echter verlenging van de onderzoeksperiode aangevraagd en toegewezen gekregen tot en met juni 2019. Er is daarom nog geen informatie beschikbaar over de haalbaarheid van een business case in grijs.

Er zijn het afgelopen kwartaal onderzoeken gestart naar de situatie op de Waddeneilanden, de scholen en bedrijventerreinen in de provincie. Door middel van deze onderzoeken proberen we inzicht te krijgen hoeveel adressen aangesloten zijn op snel internet en wat de behoefte is aan snel internet.

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?

  • Bij het verstrekken van een marktconforme achtergestelde lening was het belangrijk om de risico’s zoveel mogelijk aan de voorkant te mitigeren, omdat de sturingsmogelijkheden na verstrekking van de lening beperkt zijn. De mate van sturing en de afdwingbaarheid van de aanleg zijn beperkt tot de leningsvoorwaarden, omdat het hier gaat om een kredietsubsidie en geen overeenkomst onder bezwarende titel. Om u volledig mee te nemen in de afspraken en resterende risico’s, organiseren wij op een later moment een besloten bijeenkomst om u te informeren. De bijeenkomst zal besloten zijn vanwege de bedrijfsgevoelige informatie die hiermee annex is.
  • In het laatste halfjaar van 2018 hebben zich meerdere commerciële partijen gemeld die glasvezelaansluitingen willen realiseren in de grijze gebieden in combinatie met aansluitingen in de witte gebieden. Dit kan effect hebben op de in totaal te realiseren glasvezelaansluitingen door Kabelnoord. Dit omdat andere marktpartijen deze aansluitingen misschien gaan realiseren in plaats van Kabelnoord. De financiële risico’s voor de provincie zijn hierbij beperkt. Omdat de provincie stapsgewijs geld vrijmaakt (vergelijkbaar met een bouwdepot), waarbij vooraf afgesproken mijlpalen dienen te worden behaald. Risico dat hierbij kan optreden is dat voor het deelgebied waar andere marktpartijen actief zijn, Kabelnoord niet overgaat tot de aanleg van een netwerk. Hiervoor zal er geen (financiële) vervolgtranche beschikbaar komen. Wij volgen deze ontwikkelingen op de voet.
  • Een aandachtpunt is dat de genoemde € 5 miljoen voor de super witte adressen gedekt moet worden uit de rendementen op de beide leningen (€35 miljoen is weggezet aan Kabelnoord, €12 miljoen is nog niet weggezet). Mocht de lening niet volledig worden verstrekt, of eerder op andere wijze gefinancierd worden, dan heeft dit effect op de te behalen rendementen en is er onvoldoende dekking. Er is echter tot nog toe besloten de middelen niet weg te zetten. Ook hoe de middelen moeten worden weggezet, is nog geen besluit genomen. Als er op termijn wel weer wordt besloten om de middelen weg te zetten ten dienste van de super witte adressen, dan zal er aandacht voor dit risico zijn.
  • Voor onze aanpak in de grijze onderzoeken wij welke rol er voor de provincie is weggelegd en welke aanpak hierbij passend is. De uitkomst kan zijn dat er nu nog onvoldoende behoefte is aan snel internet in grijs gebied.
* Grijze adressen/gebieden = die adressen waar slechts één aanbieder is van een NGA-netwerk (meer dan 30 mb/s)
** Witte adressen/gebieden = die adressen waar slechts één aanbieder is en geen NGA-netwerk. Dat zijn adressen waar minder dan 30 mb/s up- en downloadsnelheid wordt gehaald.

13 Innovatiecluster Drachten (voorheen technocampus)

Gewenste resultaten

Beleid

Verwacht je dat eind 2019 de beleidsuitvoering verlopen is volgens de inhoudelijke afspraken in het onderliggende document waarin het beleid is vastgesteld (beleidsnota, etc.)?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Tijd

Verwacht je dat eind 2019 het gewenste resultaat is gerealiseerd? Of, als de einddatum voor de realisatie verder in de tijd ligt: Verwacht je dat je eind 2019 op schema ligt om het gewenste resultaat te realiseren binnen de afgesproken termijn?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Geld

Verwacht je dat geld een belemmerende factor is voor het behalen van het gewenste resultaat? Of verwacht je dat het beschikbare budget toereikend is om in 2019 de gewenste resultaten te realiseren?

  • Geld vormt geen belemmerende factor: er wordt geen onder- of overbesteding verwacht
  • Er is een kans op overschrijding
  • Er is een overschrijding
  Beleid Tijd Geld
13 Innovatiecluster Drachten (voorheen technocampus)

Het huidig budget heeft een looptijd tot en met het jaar 2020. Aangezien er een aanvraag is voor de 4e fase met een uitvoeringsperiode tot en met 2023 zal dit budget moeten worden verlengd. Het betreft hier de track Smart Factories. Smart Factories is van groot belang voor het ICD. Naast het personeelstekort dat deze opleiding gunstig moet beïnvloeden, kan het onderzoek dat gekoppeld is aan de track, uitgevoerd door masterstudenten en promovendi, het innovatieve vermogen van de bedrijven vergroten.

Het Innovatiecluster Drachten is opgedeeld in vier fasen van twee jaar:

  • fase 1 (2013-2014): eerste aanzet geven voor het realiseren van een volwaardig innovatiecluster in Drachten. Accent ligt op het boeien en binden van personeel.
  • fase 2 (2015-2016): nadruk op doorontwikkeling van fase 1 en het realiseren van twee R&D projecten.
  • fase 3 (2017-2018) en fase 4 (2019-2020): opschalen naar nog meer ecosysteemfuncties, zoals precompetatieve gezamenlijke R&D in samenwerking met regionale onderzoeksinstellingen (UCF, NHL Hogeschool/Stenden, Hanzehogeschool, Windesheim, RUG, UT Twenthe). Zwaartepunt in de vierde fase is gericht op het laten doorgroeien van het cluster naar 20-24 bedrijven

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2019 genomen?
Provinciale Staten hebben in 2019 nog geen besluiten over het Innovatiecluster Drachten genomen.

Wat heeft het gekost?
Provinciale Staten hebben voor het project Innovatiecluster Drachten een bijdrage van € 8 mln. beschikbaar gesteld uit de REP-middelen. Voor de eerste fase (2013-2014) hebben we hieruit een bijdrage van € 192.500,- ter beschikking gesteld. Voor projecten in de tweede fase (2015-2016) hebben wij een positief besluit genomen en € 1.744.255,- beschikbaar gesteld op een totale kostenpost van ruim € 7 mln Voor de derde fase is een REP-bijdrage beschikbaar gesteld van € 2.379.350,-. De bijdrage van de provincie is maximaal 25% van de totale projectkosten. De gemeente Smallingerland draagt ook 25% bij, de overige 50% komt van de deelnemende bedrijven.

Wat wilden wij bereiken en wat hebben wij bereikt?
Inmiddels werken er circa 3.800 mensen bij de 18 aangesloten bedrijven, waarvan ruim 1500 aan innovatieprocessen. In de vierde en laatste fase van het project (2019-2020) blijft de nadruk liggen op de doorontwikkeling van het boeien en binden van personeel, aansluiten van regionale hbo en universitaire kennisinstellingen, gezamenlijke R&D projecten en shared facilities. Met name het vinden van geschikt personeel is een belangrijk aandachtspunt in de sterk aantrekkende economie. De Mastertrack HTSM die door de RuG wordt ontwikkeld, speelt hierbij een belangrijke rol. Eind 2018 is het plan voor de vierde fase vastgesteld. In 2019 gaan we ook alvast in gesprek met ICD over hun visie op de periode na 2020.

Samengevat:

  • Het ecosysteem ICD is sinds de start in 2013 gegroeid van 6 naar 18 bedrijven. Het aantal werknemers is bijna verdubbeld (3.800 fte). Hiervan werken bijna 1500 fte in de R&D/innovatie.
  • Zwaartepunt in de vierde fase is gericht op het laten doorgroeien van het cluster naar 20-24 bedrijven waardoor er een soort Noordelijk vliegwiel met een as in Drachten ontstaat.
  • In de nieuwe fase zitten 8 R&D-projecten. Deze projecten richten zich op 3D metal printing, remote sensoring & big data, visual intelligence, robotics en renewable propulsion.
  • Naast de R&D richt ICD zich op:
    • het aantrekken en behouden van technisch personeel op alle opleidingsniveaus (boeien en binden van personeel)
    • Kennisdelen en ontwikkelen: netwerkvorming en pre-competitieve R&D-projecten tussen de deelnemende bedrijven
    • Faciliteiten delen: inrichten en ter beschikking stellen van verschillende test- en productiefaciliteiten
    • Helpen: ondersteunen van technostarters en processuppliers in de regio
    • Regiopromotie en regioverankering: activiteiten gericht op het versterken van (het imago) van het ecosysteem als technisch en innovatief

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?
Een potentieel risico is dat de inzet van de reeds participerende bedrijven zich reduceert, en daarmee ook de financiële inbreng, waardoor de geformuleerde doelstellingen van het project niet worden gehaald.

14 Gebiedsontwikkelingsplan Franekeradeel – Harlingen (programma mienskip)

Gewenste resultaten

Beleid

Verwacht je dat eind 2019 de beleidsuitvoering verlopen is volgens de inhoudelijke afspraken in het onderliggende document waarin het beleid is vastgesteld (beleidsnota, etc.)?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Tijd

Verwacht je dat eind 2019 het gewenste resultaat is gerealiseerd? Of, als de einddatum voor de realisatie verder in de tijd ligt: Verwacht je dat je eind 2019 op schema ligt om het gewenste resultaat te realiseren binnen de afgesproken termijn?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Geld

Verwacht je dat geld een belemmerende factor is voor het behalen van het gewenste resultaat? Of verwacht je dat het beschikbare budget toereikend is om in 2019 de gewenste resultaten te realiseren?

  • Geld vormt geen belemmerende factor: er wordt geen onder- of overbesteding verwacht
  • Er is een kans op overschrijding
  • Er is een overschrijding
  Beleid Tijd Geld
14 Gebiedsontwikkelingsplan Franekeradeel - Harlingen

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2019 genomen?
Provinciale Staten hebben in 2019 geen besluit over het gebiedsontwikkelingsplan Franekeradeel – Harlingen genomen.

Wat heeft het gekost?
De provincie draagt ongeveer 21,5% bij aan de projectuitgaven. De totale uitgaven van provincie en betrokken partijen vanaf 2014 tot voorjaar 2019 bedragen € 36,5 mln. Daartoe behoort de aankoop van grond voor ongeveer € 14 mln. voor de wettelijke herverkaveling. De beschikbare budgetten van provincie en partijen zijn toereikend om het plan uit te voeren.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we gerealiseerd?
Er zijn meerdere bestekken afgerond. Die zullen aanbesteed worden vóór de zomer van 2019. Het gaat om een nieuw gemaal in de Mieden, het waterloopbestek Herbaijum (kades verhogen, verbreden van vaarten en sloten, aanleggen van stuwen en duikers), het verbreden van twee landbouwwegen en een hogere brug bij Ried. De verhoogde en nieuwe brug bij Dongjum is vóór de zomer van 2019 klaar. Het ontwerp ruilplan (wettelijke herverkaveling) lag in februari en maart zes weken ter inzage. Een flink aantal grondeigenaren en – gebruikers heeft zienswijzen ingediend. Daartoe behoort ook de provincie. De werkzaamheden lopen volgens planning.

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?
De planuitvoering loopt volgens planning en blijft binnen de planbegroting. Er zijn geen nieuwe risico’s in beeld. Het wantrouwen bij de betrokkenen in de streek over de cijfers voor de bodemdaling en de planuitvoering neemt af. De zichtbare resultaten van de uitvoering dragen bij aan het herstel van het vertrouwen.

15 Uitvoering natuuropgave

Gewenste resultaten

Beleid

Verwacht je dat eind 2019 de beleidsuitvoering verlopen is volgens de inhoudelijke afspraken in het onderliggende document waarin het beleid is vastgesteld (beleidsnota, etc.)?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Tijd

Verwacht je dat eind 2019 het gewenste resultaat is gerealiseerd? Of, als de einddatum voor de realisatie verder in de tijd ligt: Verwacht je dat je eind 2019 op schema ligt om het gewenste resultaat te realiseren binnen de afgesproken termijn?

  • Ja, dit gaat zeker lukken
  • Niet zeker of dit gaat lukken
  • Nee, dit gaat niet lukken

Geld

Verwacht je dat geld een belemmerende factor is voor het behalen van het gewenste resultaat? Of verwacht je dat het beschikbare budget toereikend is om in 2019 de gewenste resultaten te realiseren?

  • Geld vormt geen belemmerende factor: er wordt geen onder- of overbesteding verwacht
  • Er is een kans op overschrijding
  • Er is een overschrijding
  Beleid Tijd Geld
15 Uitvoering natuuropgave

In 2011 hebben provincies en het Rijk in het Onderhandelingsakkoord Natuur afspraken gemaakt over de decentralisatie van het natuurbeleid. Hiermee zijn wij verantwoordelijk geworden voor de uitvoering van de Natuuropgave.

De decentralisatie is verder uitgewerkt in het Natuurpact. Het Natuurpact is afgesloten voor de periode 2014 – 2027. Wij rapporteren over de uitvoering van het Natuurpact in hoofdstuk 3.1 Natuur. Het betreft daar de verantwoording over het lopende begrotingsjaar. Daarnaast is inzicht nodig in de voortgang van de uitvoering over de gehele looptijd van het Natuurpact. Dat is ook gebleken bij de uitwerking van de oplossingsrichtingen voor de financiële tekorten op de natuuropgave. Om dit inzicht te kunnen bieden, nemen we het Natuurpact op in de paragraaf grote projecten. De invulling hiervan is voorlopig, na de keuze van Provinciale Staten voor een scenario (verwacht begin 2019) kan dit veranderen.

Welke besluiten hebben Provinciale Staten in 2019 genomen?
Provinciale Staten zullen in juli 2019 een besluit over het te kiezen scenario nemen. Daarom is dit onderdeel nu nog niet geactualiseerd.

Wat heeft het gekost?
De besluitvorming van PS over de uitgewerkte scenario’s zal in de 2e berap 2019 leiden tot een actualisatie van de tekst in deze paragraaf. Omdat PS ten tijde van het opmaken van de 1ste Berap nog geen keuze hebben gemaakt over een scenario is ook nog geen rapportage over gemaakte kosten daarvan mogelijk. Daarom worden hieronder voorlopig de basisgegevens uit het rapport Natuur in Fryslân – Haalbaar en Betaalbaar gepresenteerd.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we gerealiseerd?
Juli 2019 neemt PS het definitieve besluit over het scenario voor de verdere uitvoering van de natuuropgave. Na besluitvorming zullen wij deze projectsheet actualiseren, waarbij een tabel wordt gepresenteerd over de voortgang van de uitvoering van het Natuurpact. Dit zal zijn beslag krijgen in de 2e berap van 2019.

Hoe hebben de genoemde risico’s zich ontwikkeld en zijn er nieuwe risico’s bijgekomen?
In het rapport Natuur in Fryslân Haalbaar en betaalbaar zijn een aantal risico’s benoemd. De risico’s zijn (mede) afhankelijk van het, nog te kiezen, scenario.

De belangrijkste risico’s zijn:

  • Tempo grondverwerving te laag – Indien het tempo van vrijwillige grondverwerving te laag is zullen de doelen voor de ontwikkelopgave en daarmee de KaderRichtlijn Water (KRW) en Natura 2000 niet worden gehaald. Als maatregel kan, op termijn, worden gekozen om het instrument onteigening in te zetten. Daarvoor is een besluit van PS nodig. Dit brengt wel hogere kosten met zich mee wat op zichzelf weer een negatief effect heeft op het aantal ha’s dat kan worden gerealiseerd met het budget.
  • Bijdrage terreinbeheerders bij inrichting naar 15% wordt niet gehaald – Bij het Natuurpact is met de manifestpartijen afgesproken dat zij een substantiële bijdrage zullen leveren aan de inrichting van nieuwe natuur. Hier wordt al rekening mee gehouden in het uitvoeringsprogramma. Mocht deze bijdrage niet (volledig) worden gehaald dan een beheersmaatregel zijn om het aantal te verwerven ha verder terug te brengen.
  • Tempo van doorlevering van ingerichte natuurgrond te laag – Als het niet lukt om door de provincie verworven en als natuur ingerichte gronden door te verkopen aan een eindbeheerder heeft dit twee gevolgen: Ten eerste heeft de provincie dan kosten voor het beheer maar ze kan zichzelf geen beheersubsidie toekennen. Als beheersmaatregel kunnen de beheerkosten dan worden gefinancierd uit het budget voor de ontwikkelopgave. Ten tweede loopt het Investeringskrediet Grond (IKG) dan vol waardoor er geen ruimte meer is om nieuwe gronden te verwerven. Als beheersmaatregelen kan extra inspanning gezet worden op de verkoop van ingerichte natuurgronden en/of verkoop van ruilgrond en/of het plafond van het IKG kan worden verhoogd. Dat laatste is echter een tijdelijke oplossing indien het tempo van doorlevering te laag is. Het IKG zal dan opnieuw vol raken.
  • Er komen niet (tijdig) genoeg geschikte projecten uit de mienskip (alleen scenario 3) – In dat geval kan de provincie besluiten om deze middelen aan te wenden voor de realisatie van extra ha’s natuur binnen het NNN om zo aan haar inspanningsverplichting uit het Natuurpact te voldoen.
  • In het scenario Verzilveren Natuurlijk Kapitaal geen middelen voor initiatieven vanuit de mienskip – Dit kan optreden indien de risicovoorziening blijkt te moeten worden ingezet en niet jaarlijks (deels) beschikbaar komt voor initiatieven uit de mienskip. Als onderdeel van de verdere uitwerking van dit scenario moet worden onderzocht of er binnen het programmabudget natuur middelen kunnen worden vrijgemaakt voor een vast post onvoorzien zodat de uitvoering van de maatschappelijke initiatieven minder of geen risico loopt.
  • Onzekerheid over het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb) na 2021 – Het is nog niet duidelijk hoe het ANLb er na de eerste beheerperiode (loopt t/m 2021) uit zal komen te zien. De lidstaten zijn hierbij onder andere afhankelijk van nieuw Europees landbouwbeleid. Wanneer de 75% cofinanciering uit Europa weg zou vallen, dan betekent dit veel minder beschikbare middelen voor ANLb en dus minder beheermaatregelen en een flinke aderlating voor de zeven agrarische collectieven.
  • Geen geld voor personele capaciteit na 2020 – De provincie heeft geld beschikbaar voor extra personele capaciteit voor het realiseren van de natuuropgave in de periode 2014-2020. Over de periode daarna is nog niets besloten. De impact op de uitvoering van provinciale taken is mede afhankelijk van het gekozen scenario.
Print deze pagina