Paragraaf 8: VTH-taken

Jaarstukken

De provincie Fryslân werkt met een integraal uitvoeringsprogramma VTH-taken (vergunningverlening, toezicht en handhaving) en een integraal jaarverslag. Op basis hiervan is de titel van deze paragraaf 8 “Handhaving” vanaf de begroting 2017 aangepast tot paragraaf “VTH-taken”.

De provincie Fryslân is bevoegd voor verschillende terreinen waar sprake is van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Dat doet de provincie vanuit het zogenoemde VTH-kader, een landelijk (kwaliteits-)kader met nadere en inhoudelijke provinciale invulling. Voor Gedeputeerde Staten voert de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO, zie ook paragraaf 5 Verbonden partijen) de meeste VTH-taken uit. Door de Omgevingsdienst Groningen (ODG) worden de taken voor de BRZO/RIE-4 bedrijven uitgevoerd. Andere VTH-taken worden door de provincie zelf uitgevoerd, zoals het verlenen van vergunningen voor de Wet natuurbescherming (inclusief de vergunningen in het kader van de Programmatische Aanpak Stikstof) en Waterwet en de VTH-taken met betrekking tot wegen en vaarwegen door Provinciale Waterstaat. Het gaat hierbij om taken vanuit de volgende beleidsterreinen: taken in het kader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) bij 62 (peildatum 1-1-2019) grote industriële bedrijven, waarvan 11 BRZO/RIE-4 bedrijven. Daarnaast zijn er nog taken voor bodemsaneringen, ketentoezicht (onder andere grond, afvalstoffen en asbest), vuurwerkevenementen, externe veiligheid en zonering rondom risicovolle activiteiten/risicokaart, natuurregels, zwem- en grondwater, luchtvaartwetgeving, nazorg stortplaatsen en vaarwegen en wegen. Het gaat hier om Rijksregels en daarnaast eigen verordeningen.

Hieronder wordt de VTH-aanpak op hoofdlijn beschreven:

  • Uitvoeren van het VTH-beleid 2019-2023 van Gedeputeerde Staten voor de periode 2019-2022.
  • Primair aandacht voor preventie ter naleving van regels (voortzetting beleid voorgaande jaren), maar harde aanpak van moedwillige overtreders.
  • Risicogericht werken met heldere prioriteiten. Daarbij sturen wij op smart geformuleerde doelen en werken wij met bijbehorende prioriteiten en activiteiten.
  • Verder implementeren en werken met de vergunningen, toezicht, handhaving (Landelijke handhavingsstrategie), sanctie en communicatie strategieën, als onderdeel van het VTH-beleid.
  • Werken met een gezamenlijk uitvoeringsprogramma van gemeenten en provincie voor uitvoering van de basistaken door de FUMO. Uitgangspunt is risicogerichtheid. Het gezamenlijke uitvoeringsprogramma voor 2020 omvat net als in 2019 een beperkt deel van het provinciale basistakenpakket.
  • Het voorbereiden op de komende Omgevingswet, waarin de Wabo, naast bijvoorbeeld de natuurwetgeving, de Waterwet en ook de Ontgrondingenwet, opgaat.
  • Actief reageren op de vele nieuwe regelgeving en de organisatie tijdig voorbereiden op het werken met de nieuwe regels.
  • Werken volgens de Verordening Kwaliteit Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Omgevingsrecht Fryslân 2016 (inclusief kader Frysk Peil F1) bij uitvoering en handhaving van de betrokken wetten door of in opdracht van Gedeputeerde Staten. De Friese kwaliteitscriteria worden aangepast aan de in 2019 geactualiseerde landelijke VTH-kwaliteitscriteria.
  • Samenwerking aan gemeenschappelijke thema’s met de partners vindt plaats in VTH-overleg Fryslân.
  • Verder professionaliseren van goed opdrachtgeverschap naar de FUMO en het borgen van de relatie uitvoering van VTH-taken en de begroting. Van belang is daarbij het proces van FUMO 2.0 en de ontwikkelagenda daarin.
  • Verder professionaliseren van de VTH-taken bij de BRZO-bedrijven en de afstemming daarin met de provincies Drenthe en Groningen en de omgevingsdiensten in Noord-Nederland. De BRZO-bedrijven vallen onder operationele aansturing vanuit de ODG.

De wettelijke coördinatietaak op het gebied van de VTH-taken van de provincie omvat de fysieke leefomgeving. Ook in de coördinatie werken wij nauw samen met de provincies Drenthe en Groningen en met Rijkswaterstaat voor het Waddengebied. De provincie zorgt er voor dat bedrijven en burgers hun werkzaamheden en activiteiten zodanig uitvoeren, dat zij aan de daarvoor gestelde normen in het brede omgevingsrecht voldoen. Met het uitoefenen van de vergunningverlening en de toezicht- en handhavingstaken dragen wij bij aan een schone en veilige provincie. Wij verlenen vergunningen en behandelen meldingen op het gebied van het omgevingsrecht. Daarbij kan gedacht worden aan wegen, vaarwegen, milieu, sloop, brandveiligheid, bouwen, bestemming en ruimtelijke ordening, natuurwetgeving en Waterwet. Met de wordt dit door de FUMO en ODG uitgevoerd. De omgevingsdiensten houden toezicht op het naleven van deze vergunningen en de algemene regels. De uitvoering van deze taken is in mandaat belegd bij de FUMO en ODG, volgens de dienstverleningsovereenkomsten en mandaatregeling, uitgezonderd het inzetten van handhavingsinstrumenten.

Vergunningverlening, toezicht en handhaving

De provincie verleent op basis van het VTH-beleidskader vergunningen, behandelt meldingen en zorgt voor actueel houden van de dossiers. Er wordt daarbij, vanuit de één loketgedachte, samengewerkt met andere overheden, vooral met de Friese gemeenten en Wetterskip Fryslân. Wij implementeren veranderingen in wetgeving voortvarend omdat die vaak versoepelingen voor bedrijven bevatten (bv. minder administratieve lasten, kortere en afgestemde procedures e.a.). Net als in voorgaande jaren is stevig ingezet op de kwaliteit van de dossiers, zoals het actualiseren van de vergunningensituatie en het verbreden van de risicoanalyses, inclusief het opstellen van de toezichtplannen. In het provinciale VTH-beleid 2019-2023 zijn naast de landelijke handhavingsstrategie (LHS en LHS-Brzo) ook een vergunningen-, toezicht-, sanctie- en communicatiestrategie opgenomen.

Het toezicht van de provincie wordt bepaald door de mix van het risico van een activiteit en het naleefgedrag van een bedrijf of doelgroep. Wij zetten veel capaciteit in als de risico’s hoog zijn en/of het naleefgedrag niet goed is. Bedrijven of activiteiten met lagere risico’s en een goed naleefgedrag controleren we minder vaak. De reikwijdte van deze beleidslijn is gericht op alle VTH-taken van de provincie. De activiteiten waarvoor de provincie is aangewezen als bevoegd gezag, worden gecontroleerd op basis van een VTH-jaarwerkprogramma en/of via het gezamenlijke uitvoeringsprogramma van FUMO/ODG (zie hierboven).

Voor het takenpakket, dat gemandateerd is aan de FUMO/ODG, is een dienstverleningsovereenkomst afgesloten, de ruggengraat voor het operationeel opdrachtgeverschap naar de FUMO/ODG dat meer in detail is uitgewerkt in het VTH-jaarwerkprogramma. Het VTH-jaarwerkprogramma wordt op basis van het wettelijk vereiste vastgesteld door GS en ter kennisname verstrekt aan PS. Het VTH-jaarverslag zal in het voorjaar van 2020 op basis van het wettelijk vereiste worden vastgesteld door GS en ter kennisname verstrekt aan PS.

Beleidskaders

Het VTH-kader en -jaarwerkprogramma heeft een relatie met de volgende programma’s uit de programmabegroting Omgeving en Infrastructuur. Hierbij voert de provincie een deel zelf uit en wordt het andere deel uitgevoerd door de FUMO en ODG. De prioriteiten en aanpak daarvan worden in samenwerking met alle beleidsvelden (inclusief FUMO en ODG) organisatie-breed vastgesteld op grond van probleemanalyses. De provinciale handhavingstaak op het terrein van de ruimtelijke ordening is geen eerstelijnstoezichtstaak, maar richt zich vooral op provinciale belangen. Als er provinciale belangen in het geding zijn bij ontwerp-omgevingsvergunningen, ontwerpbestemmingsplannen en projectbesluiten, dan dienen wij een zienswijze in. Als gemeentelijk toezicht en handhaving voor een provinciaal belang faalt of ontoereikend is, dienen wij een verzoek tot handhaving in bij de gemeente. Het indienen van een zienswijze is vrijwel altijd afdoende.

Samenwerking

Binnen het VTH-domein werken wij naast de organisatie brede en interne afstemming, ook veel samen met andere partijen, vanwege hun bevoegdheid in eenzelfde project of zaak. Dit met als doel om elkaar te versterken en om naar de samenleving “de mienskip” als een partij te acteren. Voorbeelden hiervan zijn:

  • De noordelijke samenwerking met de provincies Drenthe en Groningen en de Politie Noord-Nederland.
  • De samenwerking binnen het waddengebied en de hoofdvaarwegen.
  • Samenwerking natuurtoezicht in het buitengebied en in de Natura 2000-gebieden.

Wat wilden wij bereiken?

Samen met burgers en bedrijven en uitvoeringsdiensten werken wij aan een schoner, mooier en productiever Fryslân. Vanuit dat streven hebben we in het Jaarwerkprogramma VTH 2019, in het kader van verschillende rijkswetten en provinciale verordeningen, prioriteiten gesteld en toezicht gehouden of burgers en bedrijven zich aan de regels houden.

Wat hebben wij daarvoor gedaan in 2019?

1. Integrale aanpak VTH-taken

Conform ons beleid zetten wij provinciebreed in op integrale vergunningverlening, toezicht en handhaving in goede samenwerking met onze partners. Een belangrijk deel van de uitvoering wordt door de FUMO (en voor Brzo door ODG) uitgevoerd. Dat vraagt goed opdrachtgeverschap, coördinatie en samenwerking met de uitvoerende afdelingen bij de provincie. Integraliteit brengt ook met zich mee dat in de organisatie meer aandacht zal moeten zijn voor de één loket-gedachte en het omgeving brede casemanagement, waarvan de reikwijdte bepaald wordt door de Wabo, de Wet natuurbescherming en de Waterwet met alle daarbij behorende AMvB’s, ministeriele regelingen en provinciale verordeningen.

2. Kwaliteit- en procescriteria

In het Besluit omgevingsrecht (Bor) zijn onderwerpen geregeld met als doel de kwaliteit van de uitvoering van de vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH-taken) goed te regelen. Het Bor voorziet daarin onder andere door procescriteria. Procescriteria zijn werkprocessen voor het tot stand komen van een kwalitatief goede uitvoering van de VTH-taken.

In 2019 is het provinciale VTH-beleid 2019-2023 vastgesteld en is aantal risicoanalyses geactualiseerd. Daarnaast is gezamenlijk met de Friese gemeenten en de FUMO gestart met het opstellen van een uniform VTH-beleid voor de basistaken.

Provinciale Staten hebben op 28 september 2016 de Verordening Kwaliteit Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Omgevingsrecht provincie Fryslan 2016 vastgesteld. De kaders en uitgangspunten (Frysk Peil F1) zijn daarna door GS vastgesteld. De Verordening en Frysk Peil F1 stellen regels aan ten aanzien van opleiding/kennis, werkervaring en frequentie. Van de landelijke set kwaliteitscriteria is er sinds kort een geactualiseerde versie 2.2 (per 1 juli 2019). Hierin is o.a. een nieuw deskundigheidsgebied opgenomen: 27 Energie & Duurzaamheid. Ook wordt er meer naar competenties gekeken. In samenwerking met de Friese gemeenten is in 2019 gestart met het actualiseren van de Frysk Peil F1.

Het implementeren, door ontwikkelen en borgen van de gewenste kwaliteit vergt doorlopend aandacht en is een gezamenlijk speerpunt.

3. Wet natuurbescherming

De Wet natuurbescherming (Wnb) trad op 1 januari 2017 in werking en vervangt drie wetten; de Natuurbeschermingswet 1998, de Boswet en de Flora- en Faunawet. Onder deze wet valt ook het programma PAS.
Op basis van een organisatie brede en nieuwe risicoanalyse voeren wij in 2019 de VTH-taken voor deze wet uit en brengen onze prioriteiten in de samenwerking met anderen in. Dat doen wij bijvoorbeeld in de samenwerkingsplannen voor de Natura 2000-gebieden.

In 2019 is gewerkt aan:

  • het verbeteren van de kwaliteit en volledigheid van de vergunningaanvragen verbeteren;
  • de inventarisatie of in de contour rondom stikstofgevoelig Natura 2000-gebied ook de juiste Wnb-vergunning aanwezig is bij bedrijven waar de provincie bevoegd gezag is en waarvoor een omgevingsvergunning is verleend;
  • het ontwikkelen van algemeen vergunningenbeleid en –strategie voor soorten, gebieden en houtopstanden en wanneer verlenen/weigeren voor bepaalde activiteiten, bijv. evenementen, vuurwerk, drones, visserij etc.

4. Majeure risicobedrijven

De aanbevelingen uit het onderzoek van de Noordelijke Rekenkamer (NRK) naar de wijze waarop VTH-taken worden uitgevoerd bij majeure risicobedrijven (behorende tot de Richtlijn Industriële Emissies 4 en Besluit risico zware ongevallen) waarvan de provincie het bevoegd gezag is, zijn meegenomen in het SUK-project (Samenwerken Uniformeren Kwaliteitsborging) en sluiten zo veel mogelijk aan bij landelijke projecten. Een onderdeel is de productie- en kwaliteitsnorm “Noordelijke Maat” waarmee in 2019 is gewerkt volgens de vastgestelde Samenwerkingsovereenkomst en Mandaatregeling tussen de provincie en de Omgevingsdienst Groningen. In het transitiejaar 2019 werden enkele taken nog door de FUMO onder verantwoordelijkheid van ODG uitgevoerd, zoals archivering en de BRIKS-staken (waaronder bouw).

5. Landelijk (IPO) en vanuit de samenwerking VTH-overleg Fryslân is in 2019 onder andere (verder) gewerkt aan:

  • Afvalstoffenproblematiek (IPO). In 2019 is gestart met het in kaart brengen van de financiële risico’s bij provinciale afvalbedrijven. De resultaten worden in 2020 toegepast in het regulier toezicht en betrokken bij vergunningverlening.
  • Zeer zorgwekkende stoffen (IPO). Samen met Drenthe en Groningen is een plan van aanpak ZZS opgesteld voor alle provinciale bedrijven. In 2019 is gestart met het screenen van de vergunningendossiers. Na afronding van de screening in 2020 zal gestart worden met aanpassing van de vergunningvoorschriften.
  • Energiebesparing en VTH (IPO). In 2019 is van de 51 niet-BRZO-bedrijven beoordeeld hoe energie in de vergunning en in het toezicht is meegenomen. De resultaten worden gebruikt voor actualisatie van de vergunningen en inbedden van dit onderwerp het reguliere toezicht.
  • Professioneel opdrachtgeverschap, waaronder Brzo-monitoring (IPO).
  • Versterken van de Omgevingsdiensten door goed opdrachtgeverschap (IPO).
  • Ontwikkeling coördinatietaak en groene regietaak provincies (IPO). In Fryslân is in 2019 de wettelijke coördinatietaak uitgevoerd volgens de door bestuurlijk VTH-overleg vastgestelde verbetervoorstellen.
  • Professionaliseren uitvoering toezicht Wet natuurbescherming (IPO).
  • Omgevingsanalyse (VTH-overleg). Afgerond in 2019.
  • Samenwerking toezicht Natura 2000-gebieden (VTH-overleg). Aan de hand van de resultaten van de evaluatie is het samenwerkingsconvenant geactualiseerd. In 2020 wordt het convenant voorgelegd ter ondertekening en gestart met vernieuwde samenwerking.
  • Aanpak asbestdaken verbod (VTH-overleg). Van alle Friese gemeenten zijn de asbestverdachte daken geïnventariseerd. In 2020 worden de inventarisaties samengevoegd tot één Friese asbestdakenkaart.
  • Functionele BOA-structuur Fryslân (VTH-overleg). Het bestuurlijk VTH-overleg Fryslân heeft eind 2019 de BOA-structuur en nadere uitwerking van de structuur goedgekeurd.
Print deze pagina