Programma 3: Omgeving

Portefeuillehouder: Douwe Hoogland, Johannes Kramer, Sietske Poepjes en Avine Fokkens

Begroting

Ambities

Een vitaal, veerkrachtig, karakteristiek en gezond Fryslân. Dat zijn de ambities voor de Friese leefomgeving. Deze ambitie staat in onze ontwerp Omgevingsvisie. Met de Friese leefomgeving wordt bedoeld de gedeelde ruimte waarin de mensen in de provincie samenleven.
De Friese leefomgeving is dienstbaar aan allerlei vormen van gebruik, èn ze heeft zelfstandige kwaliteiten. Wij willen deze wederkerigheid versterken, waarbij de balans tussen beschermen (gezond, veilig, behoud van omgevingskwaliteit) en benutten (gebruik en ontwikkeling van de omgeving om aan maatschappelijke behoeften te voldoen) centraal staat.
Wederkerigheid tussen gebruik en omgevingskwaliteit ontstaat niet vanzelf. Veel veranderingen vragen om ruimte, bovengronds èn ondergronds; bijvoorbeeld voor duurzame landbouw, het vergroten van biodiversiteit, waterberging, toerisme, energievoorziening. Er is te weinig ruimte om deze ruimteclaims afzonderlijk en naast elkaar in te vullen. Combinaties van functies zijn nodig en sommige vormen van gebruik stuiten op grenzen van de kwaliteit.

Om de ambities te kunnen realiseren moet de basis op orde zijn: de Friese leefomgeving heeft veel kwaliteiten die we willen behouden en versterken: niet door veranderingen tegen te houden, maar door gewenste nieuwe ontwikkelingen te laten aansluiten bij bestaande kwaliteiten. Om deze kwaliteiten op orde te hebben en te houden (goed onderhoud en beheer) voeren we onze wettelijke taken uit en nemen we de verantwoordelijkheden die we als provincie hebben. Waar verbeteringen nodig zijn geven we sturing en uitwerking aan verbeterplannen. In de ontwerp Omgevingsvisie hebben we zeven doelstellingen voor de bestaande kwaliteit geformuleerd:
• Samenhangend netwerk van steden en dorpen
• Slimme groei van de gastvrijheidseconomie
• Duurzame landbouw
• Karakteristieken van het landschap zijn beleefbaar
• Behoud van het Friese erfgoed
• Natuur beschermen en ontwikkelen
• Verbeteren en schoon houden van het milieu

De (ontwerp) Omgevingsvisie geeft een perspectief voor de ontwikkeling van de Friese leefomgeving voor de lange termijn ( 2030 – 2040) en daarmee geven we richting aan alle activiteiten van de provincie op het gebied van de fysieke leefomgeving. Waar werken we naar toe, welke toekomst zien we voor ons. Vooruitkijken is moeilijk. De Omgevingsvisie is geen blauwdruk voor hoe Fryslân erbij ligt over twintig of dertig jaar. Toch moeten we keuzes maken en daarop sturen. We sturen op doelen en zo min mogelijk op regels. Daarvoor hebben we principes benoemd van waaruit we willen werken; inhoudelijke principes en principes voor de manier van samenwerken. Die principes geven richting aan het maken van keuzes voor de uitvoering van plannen en programma ‘s. Ze zijn voldoende flexibel voor maatwerk per geval, maar niet vrijblijvend.

Er zijn 4 urgente opgaven benoemd die we actief, met behulp van de principes, willen oppakken. Deze opgaven zijn naar voren gekomen in de dialoog met de samenleving. Deze opgaven zijn groot, onderling verbonden, raken de hele provincie en vragen om een integrale en gezamenlijke aanpak. Alleen met elkaar kunnen we oplossingen vinden: maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven overheid en samenleving. De provinciale inbreng moet hierbij meerwaarde en synergie opleveren voor de opgaven:
• Leefbaar, vitaal en bereikbaar
• Energietransitie
• Klimaatadaptatie
• Versterken biodiversiteit

Dit programma bestaat uit de onderdelen Natuur en landschap, Landbouw, Veenweide, Water en Milieu, Energietransitie en de Transitie omgevingswet/visie.

Vastgestelde beleidsnotities

Natuur, landschap, landbouw
Weidevogelnota 2014-2020
• Tussenevaluatie Weidevogelnota 2014-2020 (vastgesteld in nov 2017)
Landbouwagenda 2014-2020
Beleidsbrief duurzame landbouw 2017
Nota “Ecologische Verbindingszones”
Notitie “Gans in Balans” (2013), Nota Fryske Guozzenoanpak 2014, evaluatie 2016 & 2017, Nota Fryske Guozzenoanpak 2017-2020 (looptijd verlengd t/m 2023)
Nota “Natuer en Lanlik gebiet” (2012)
Programma landelijk gebied 2014-2020
Natuur in Fryslân Haalbaar en Betaalbaar (2018)
• Beleidskader en Subsidieregeling Agrarische bedrijfsverplaatsing Fryslân (2015)
Plattelandsontwikkelingsprogramma 2014-2020 (POP3)
Beleidskader nationale landschappen
Uitvoeringsprogramma Weardefol Fryslân 2016-2019
Romte foar Sinne
Libje en libje litte (6 juli, 2010)
Verordening Wet natuurbescherming (december 2016)

Milieu
Frysk Miljeuplan 2015-2016
• Legesverordening provincie Fryslân 2019
Ontgrondingenverordening Friesland 1996
Luchtvaartverordening provincie Fryslân 2012
Provinciale milieuverordening Fryslân 2013
Waterverordening provincie Fryslân 2016 (grondwater)
• Verordening Kwaliteit Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Omgevingsrecht provincie Fryslân 2016

Energietransitie
• Beleidsbrief Duurzame Energie (actualisatie nodig) Water
Provinciaal Waterhuishoudingsplan 2016-2021 (WHP4)
Waterverordening provincie Fryslân
Fries Bestuursakkoord waterketen (FBWK)
Provinciale Milieuverordening (grondwaterbescherming)
• Grondwateratlas van Fryslân (2019)

Veenweide
Veenweide visie (21 januari 2015)
• Tussenstap Friese veenweideaanpak 2020-2030 (18 juli 2018)

Omgevingsvisie / Ruimte
Streekplan Fryslân 2007
Verordening Ruimte en Partiële Herziening Romte foar Sinne (2015)
Romte foar Sinne (2015)
Beheer- en Ontwikkelplan Waddengebied
De Nije Pleats, schaalvergroting in de landbouw
Heroverweging intensieve veehouderij en PS besluit agrarische schaalvergroting
• Uitvoeringsagenda Streekplan Subsidieverordening Ruimte
Thematische structuurvisie Grutsk op ‘e Romte

Verbonden partijen

Onderstaande verbonden partijen leveren een bijdrage aan de doelen en resultaten van dit programma. Een overzicht van de verbonden partijen en meer informatie hierover staat in paragraaf 5 van deze begroting.

Fryske Útfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO), Grou
De FUMO is een wettelijk verplichte gemeenschappelijke regeling van de Provincie Fryslân, het Wetterskip Fryslân en de Friese gemeenten. De FUMO voert namens de provincie de taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en advies betreffende de omgevingswetgeving uit.

Fûns Fryske Skjinne Enerzjy (FSFE), Leeuwarden
De provincie is enig aandeelhouder in de besloten vennootschap Fûns Skjinne Fryske Enerzjy BV. Deze BV is 2 september 2014 opgericht. Doel van het fonds is het financieren van projecten op het gebied van duurzame energie.

Fonds Nazorg Stortplaatsen
De betrokkenheid van de provincie vloeit voort uit de Wet milieubeheer. Het Nazorgfonds Stortplaatsen is een ‘spaarpot’ waaruit de kosten van nazorg van relatief jonge stortplaatsen worden gedekt. Deze nazorg beoogt te voorkomen dat het publieke belang wordt geschaad door milieuvervuiling als gevolg van gebrek aan onderhoud aan en tijdig vervangen van voorzieningen van overgedragen (gesloten) stortplaatsen. Het belangrijkste financiële risico dat de provincie loopt, is het falen van voorzieningen en monitoring in combinatie met bodemverontreiniging. Lang onopgemerkte bodemverontreiniging kan leiden tot schade bij derden. In verband met dit soort risico’s is een risicovoorziening in het fonds opgenomen.
Op 31 december 2018 vielen zeven stortplaatsen onder de nazorgregeling, waarvan 3 droge stortplaatsen, 3 kleinschalige baggerspeciestortplaatsen en 1 grote baggerspeciestortplaats.
Aan vijf van de zeven stortplaatsen is een voorlopige heffing opgelegd en geïnd, bij één
stortplaats is de heffing definitief vastgesteld en geïnd.

Stichting Nazorg Ouwsterhaule
De provincie Fryslân heeft als partij afval gestort op de voormalige stortplaats Ouwsterhaule. Alle partijen die afval hebben geleverd of de stortplaats hebben beheerd, participeren in de stichting nazorg Ouwsterhaule. Het publieke belang betreft het voorkomen van ongewenste milieueffecten van de voormalige stortplaats. Het financiële risico dat de provincie loopt is de schade in geval van lekkage in de afdichtingsbodem.

Samenwerkingsovereenkomst Waddenglas
Met het project Waddenglas realiseren de provincie Fryslân, de gemeente Waadhoeke en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) ten zuiden van Sexbierum een hoogwaardig glastuinbouwgebied. Vanwege de aanhoudende financiële crisis in de glastuinbouw en het uitblijven van gronduitgifte is het project in 2015 afgeschaald naar de uitvoering van alleen fase 1. In 2017 is een intentie overeenkomst gesloten met de The Fruit Farm Group (TFFG) over afname van de grond. In oktober 2018 heeft TFFG laten weten de gronden niet te zullen aankopen. In de grondexploitatie is daarom reeds rekening gehouden met een verdere vertraging van de grondverkoop.

VTH-taken
Zie paragraaf 8.

Bekijk uitgebreide tabel

Lasten en baten programma 3: Omgeving

  • Bedragen x € 1.000,-
  • Totaal lasten
  • Totaal baten
  • Saldo van lasten en baten
  • Realisatie 2018
  • 81.987
  • 14.708
  • 67.279
  • Begroting 2019
  • 138.381
  • 10.350
  • 128.031
  • Begroting 2020
  • 109.639
  • 10.716
  • 98.923
  • Begroting 2021
  • 92.572
  • 8.760
  • 83.812
  • Begroting 2022
  • 73.607
  • 4.693
  • 68.914
  • Begroting 2023
  • 66.630
  • 4.137
  • 62.493

  • Beleidsveld
  • Lasten
  • 3.1 Natuur en landschap
  • 3.2 Landbouw
  • 3.3 Veenweide
  • 3.4 Water en milieu
  • 3.5 Energietransitie
  • 3.6 Transitie omgevingswet/visie
  • Totaal lasten
  • Baten
  • 3.1 Natuur en landschap
  • 3.2 Landbouw
  • 3.3 Veenweide
  • 3.4 Water en milieu
  • 3.5 Energietransitie
  • Totaal baten
  • Totaal lasten-baten
  • Realisatie 2018
  • 58.489
  • 4.091
  • 1.630
  • 12.717
  • 4.961
  • 100
  • 81.987
  • 10.505
  • 1.280
  • 64
  • 1.841
  • 1.017
  • 14.708
  • 67.279
  • Begroting 2019
  • 89.036
  • 13.415
  • 5.470
  • 20.841
  • 9.520
  • 100
  • 138.381
  • 7.148
  • 1.522
  • 0
  • 1.150
  • 531
  • 10.350
  • 128.031
  • Begroting 2020
  • 78.499
  • 2.474
  • 1.845
  • 23.354
  • 3.317
  • 150
  • 109.639
  • 9.714
  • 21
  • 0
  • 982
  • 0
  • 10.716
  • 98.923
  • Begroting 2021
  • 71.847
  • 1.728
  • 7.286
  • 8.846
  • 2.865
  • 0
  • 92.572
  • 7.837
  • 21
  • 0
  • 902
  • 0
  • 8.760
  • 83.812
  • Begroting 2022
  • 56.772
  • 517
  • 4.795
  • 8.760
  • 2.763
  • 0
  • 73.607
  • 3.770
  • 21
  • 0
  • 902
  • 0
  • 4.693
  • 68.914
  • Begroting 2023
  • 53.096
  • 517
  • 3.000
  • 8.754
  • 1.263
  • 0
  • 66.630
  • 3.214
  • 21
  • 0
  • 902
  • 0
  • 4.137
  • 62.493

Eerste bestuursrapportage

In de begroting 2020 wordt er nog summier gesproken over de problematiek rondom het onderwerp stikstof. Eind 2019 is er een programmateam Stikstof ingesteld, in deze 1e berap informeren wij u over de actualiteiten rondom dit onderwerp.

Programma Stikstof
De Raad van State heeft in mei 2019 een uitspraak gedaan waardoor vergunningverlening in het kader van de PAS niet meer mogelijk was. Hierdoor kunnen allerlei projecten op het gebied van
bouw, infrastructuur, uitbreiding van agrarische bedrijven, etc. niet meer uitgevoerd worden. De stikstofproblematiek speelt in 11 van de 20 Natura 2000 gebieden.

Afgelopen kwartaal

  • Op 3 maart heeft GS de Friese aanpak stikstof vastgesteld. Met de stikstofaanpak willen we de volgende doelen bereiken.
    • Reduceren van de stikstofdepositie in stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden.
    • Resaliseren van een robuuste (veerkrachtige) natuur in de stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden.
    • Vergunningverlening weer op gang brengen op basis van nieuwe beleidsregels.
    • Een bijdrage leveren aan de transitie van de landbouw voor Fryslân op lange termijn.
  • Eind januari 2020 heeft GS de landelijk overeengekomen nieuwe beleidregels vastgesteld. Besloten is dat de beleidsregels op 1 februari in werken treden. Met de inwerkingtreding van de beleidsregels is de vergunningverlening weer op gang gebracht.
  • Onderzoek naar effectiviteit van sneheidsverlaging op de provinciale wegen uitgevoerd.
  • Dialoogsessie op 13 februari over beleidsregels, het landbouwpakket en de gebiedsgerichte aanpak.
  • (Online) dialoogsessies op 8 april over extern salderen en verleasen met bedrijven met stikstofrechten.
  • Op 14 april heeft GS besloten dat beweiden vergunningsvrij is.

Komende periode

  • Opstellen van een voorstel voor toezicht en handhaving. De planning van dit voorstel is mede afhankelijk van de afspraken die in IPO-verband worden genomen, zodat landelijk sprake is van een ‘level playing field’ voor de bedrijven. Het gaat hierbij om:
    • Beweiden en bemesten
    • Stikstofregistratiesysteem
    • Verleasen van stikstofrechten
    • Legaliseren van de PAS-meldingen
    • Het instellen van een regionale drempelwaarden
    • Vergunningen die onderuit zijn gegaan bij de rechter
  • Mede op basis van de dialoogsessies op 8 april heeft GS besloten om het besluit over extern salderen en verleasen met bedrijven die over productierechten beschikken op te schorten. De dialoog over o.a. dit onderwerp wordt de komende periode voortgezet met (een vertegenwoordiging van) de dialoogpartners.
  • Opstellen notitie stikstof: ‘zoeken naar het stikstofevenwicht’
  • Om de uitstoot en depositie van stikstof ook voor de langere termijn structureel naar beneden te brengen wordt ingezet op een gebiedsaanpak. Bij de gebiedsaanpak wordt zoveel mogelijk aangesloten bij lopende (gebieds)projecten. In het tweede kwartaal wordt gestart met de geibedsanalyses, deze vormen de basis voor de gebiedsaanpak. Op basis van de gebiedsanalyses en het door het Rijk beschikbaar gestelde budget kan worden bepaald hoe deze gebiedsaanpak eruit komt te zien.
Print deze pagina